De zuidoostelijke toegangsweg naar kasteel Oud Wassenaar is, zo kunnen we in diverse bladen lezen, voorwerp van strijd tussen de gemeente en de eigenaar van de woning die pal naast die weg staat. De eigenaar heeft de toegangsweg versmald, de gemeente heeft gelast om deze wijziging ongedaan te maken. Daar de eigenaar niet van plan is om hieraan gevolg te geven, gaat de strijd voorlopig nog even door.

Deze actuele wegblokkade is niet de eerste bij deze buitenplaats. In de directe nabijheid van het huidige conflictgebied speelde ruim twee eeuwen terug ook een kwestie over een door de eigenaar opgeworpen hindernis op een lokale weg. In 1787 kocht mr. C. J. de Lange van Wijngaarden de buitenplaats Hoogwolde (nu: Oud Wassenaar) en ook nog enkele aangrenzende boerderijen. Als nieuwkomer schroomde hij vervolgens niet om de lokale, doorgaande wegen die over zijn pas gekochte grond liepen, af te sluiten. De dorpelingen waren er op z’n zachtst gezegd niet blij mee.

Een juridisch middel om de oude situatie hersteld te krijgen was, te bewijzen dat er een gewoonterecht van ongehinderde doorgang bestond. Daartoe riep het dorpsbestuur een aantal Wassenaarders op om te getuigen van die, sinds mensenheugenis, ongehinderde passage. In 1790 legden maar liefst 16 dorpelingen een verklaring af: elf boeren, van wie twee vijftigers, twee zestigers, drie zeventigers en drie tachtigers; en vijf neringdoenden: een grutter, een biersteker, een vleeshouwer en twee broodbakkers. Door hun beroep maakten deze boeren en middenstanders frequent met paard en wagen gebruik van de lokale wegen.  De boeren reden met “hooij en strooij”, “melk en boter”, hout, konijnen of tienden (van de oogst van een tiendplichtige akker, in natura) - naar Den Haag, of naar huis. Ook reden ze “koorn na de moole” of, oppassend als ze waren, “na de kerk van Wassenaer”.  De neringdoenden reden met “hunne waaren [om deze] bij hunne kalanten in beide ambagten woonende [Wassenaar en Zuidwijk], te brengen”.

Alle 16 dorpelingen getuigen van de tot voor kort onbelemmerde doorgang van “de Stoepweg”, de route “langs de wooninge [boerderij] van ’t hofje van Hogelande en de buitenplaats Rust en Vreugd, en van daar zuidwaards …”, en de route “door het voorste gedeelte van de laan van de wooninge Oud Wassenaer [nu: De Driesprong] [uitkomende] in de weg genaamd de Zandzee [nu: Rijksstraatweg]”. Bij geen van deze drie routes was er sprake van dat zij “met eenig hek of slagboom is gesloten geweest, of voorszegde passagie eenigsints is belemmerd geworden.”

De laatste formulering brengt nog een verrassende overeenkomst met het heden aan het licht. Immers, volgens de Haagsche Courant van 14 juni j.l., wil de huidige eigenaar van de woning langs de toegangsweg van kasteel Oud Wassenaar, dat die toegangsweg “met een slagboom of hek wordt afgesloten ...”. Terug dus, naar de tijden van De Lange van Wijngaarden!

Marry Niphuis-Nell

De splitsing van de Oud Wassenaarseweg en de Van der Oudermeulenlaan, met portierswoning (thans Van der Oudermeulenlaan 19) langs de toegangsweg naar Kasteel Oud Wassenaar, ca. 1920. (Gemeentearchief Wassenaar)