Hobbels in de Zijlwatering

In tegenstelling tot de waterverbinding van Wassenaar naar het noorden, was de route naar zuidelijk gelegen plaatsen, zoals Den Haag wat omslachtig, doordat de Zijl- en de Kaswatering eindigden bij de Landscheiding. Schepen moesten een heel stuk omvaren via Leiden om daarna over de Vliet de reis zuidwaarts voort te zetten. Blijkbaar vond men dat te lastig.

Kort na 1600 maakte men plannen voor een nieuwe vaart tussen de Zijl- en de Kaswatering, gelegen ruim 3600 meter ten zuidwesten van de dorpskom. Aansluitend hierop moest een directe verbinding met de Vliet gemaakt worden. Het kwam er niet van. In 1703 vatte het dorpsbestuur het plan op om een negen kilometer lange trekvaart te laten maken van Wassenaar naar Den Haag, compleet met een sluis om het verschil in waterpeil tussen Rijnland en Delfland te overbruggen. Ook dit liep op niets uit. Vermoedelijk kwam er niet genoeg geld op tafel om deze kostbare plannen te financieren.

De waterwegen in en rond Wassenaar werden in vroeger eeuwen druk gebruikt, maar er was veel geklaag over gebrekkig onderhoud. De versnippering van de onderhoudsplicht over vele particuliere landeigenaren, het dorpsbestuur en het Hoogheemraadschap van Rijnland hielp niet bij het vinden van efficiënte oplossingen. Het gevolg was, dat moeilijkheden ontstonden met de bevaarbaarheid.  Deze problemen hadden een chronisch karakter. In de 19^e eeuw spitsten de vele discussies in de gemeenteraad zich toe op de bereikbaarheid van de dorpskom vanaf de Rijn. Men was het erover eens dat verbetering noodzakelijk was in het belang van handel, nijverheid en landbouw. Echter de maatregelen die de gemeente nam, beperkten zich om financiële redenen meestal tot het laten uitdiepen van de ergste hobbels in de watering. Dat hielp onvoldoende. Zo kon het gebeuren dat zelfs platboomde schuiten van nog geen tien ton regelmatig vastliepen. Het gevolg was dat voor Wassenaar bestemde vracht zoals turf, stro en mest aan de Rijn bij de Haagse Schouw moest worden overgeladen uit binnenschepen in kleine pramen. Met retourladingen schelpen, zand en hout was het hetzelfde liedje. Dat overslaan kostte veel moeite en geld en belemmerde de economie. De hinder was rond 1890 van dien aard, dat de gedachten van het gemeentebestuur uitgingen naar grootschaliger ingrepen. 

Albert Clobus

Eeuwenlang voer je vanaf de Zijlwatering door dit watertje, de Havensloot, naar het dorp (foto omstreeks 1905, collectie auteur). Aan het eind van de bocht – bij het eerste huis – kon een schipper vrijwel rechtuit de haven aan het Slooteind invaren, of met een bijna haakse draai naar links richting molen. Na het passeren hiervan kon hij met een haakse draai naar rechts de Schulpsloot in en doorvaren tot bij de Kerkstraat.

De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.