De moeizame vaart naar Wassenaar

Een schipper bestemd voor Wassenaar die varend op de Rijn het sluisje bij de monding van de Zijlwatering naderde, wachtte een zware klus. Om te beginnen moest bij de vaste brug in de Rijndijk de mast neer. In de watering kon wel gezeild worden, maar de volgende twee bruggen, de Hogeboomse- en de Schulpbrug, konden ook niet open. Weer mast strijken dus. Zeilen ging helemaal niet als de wind teveel van voren kwam.

In veel gevallen kwam het dus aan op menskracht om in het Slooteinde te geraken. Dat betekende vijf kilometer lang of op de wal lopen en trekken (jagen), of op de boot met vaarbomen duwen. Los van de kwalen door het zware werk, was het grootste beroepsrisico voor bemanningsleden overboord vallen en in het ergste geval verdrinken. Aan dit onheil lijken Wassenaarse varenslieden ontsnapt te zijn, maar de 66-jarige beurtschipper Hendrik Oosterveer overkwam een bizar ongeval. Op zaterdag 20 juni 1868 voer hij te Leiden in de Nieuwe Rijn en wilde aanleggen ter hoogte van de Waag. Daarbij kwam zijn schip dwars op het vaarwater te liggen. Juist op dat moment naderde onverwacht het stoomschip dat de beurtdienst op Katwijk onderhield. Oosterveer vreesde vermoedelijk een aanvaring. In elk geval pakte hij een vaarboom en zette zijn boot in een snelle draaibeweging om uit de weg te komen. De boom bleef toen echter in de bodem steken, waarna hij op zijn doorvarende schip achterover smakte. Oosterveer kwam zo ongelukkig terecht dat hij enige ogenblikken later overleed.

Rond 1880 werd de beurtvaart uitgevoerd door schipper Hendrik van den Berg met een overdekte roefschuit (praam) van vijftien ton. Hij voer elke week naar Leiden en eens in de twee weken naar Rotterdam. De firma Van den Berg – inmiddels geleid door zijn weduwe, Jannetje Breero – leed in 1893 flinke schade. De Zijlwatering was toen bijna twee maanden afgedamd wegens werkzaamheden in verband met de aanleg van de nieuwe haven (waarover later meer). De goederen moesten toen – tegen veel hogere kosten – met wagens getransporteerd worden van het Haagse Schouw naar Wassenaar. De gemeente was een jaar later slechts bereid om de helft van het schadebedrag te vergoeden.

Naast de beurtschipper Van den Berg was er in de jaren 1880 een tweede beroepsvervoerder in de oude haven van Wassenaar, het bedrijf van Cornelia van Wissen, de weduwe van Theodorus van den Barselaar. Zij had een open praam van 16 ton waarmee bijvoorbeeld mest, steenkool en schelpen werden vervoerd. Dergelijke schepen waren wel de grootste die de haven aan het Slooteinde konden bereiken. De groenten- en mestschuitjes die een aantal Wassenaarse tuinders hadden, waren niet groter dan vijf ton.

Albert Clobus

Grote drukte op en bij de Nieuwe Rijn te Leiden tijdens een marktdag omstreeks 1890 (Erfgoed Leiden en omstreken PV16AE-1). De foto is gemaakt vanaf de Kippenbrug en geeft uitzicht op de Visbrug. In deze buurt had ook de Wassenaarse beurtschipper een plekje.

De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.