Zo'n tien jaar geleden holde ik met enige regelmaat via de Klip de duinen in. Ik doe dat nog wel eens. Er zijn twee opvallende verschillen te noemen, Ik loop nu minstens twee keer zo langzaam en er vliegen geen reusachtige vliegtuigen meer pal boven mijn hoofd.

Vliegkamp Valkenburg

Naast de burgerluchtvaart werden er in ons land aan het begin van de vorige eeuw ook vliegtuigen voor het leger ingezet. In 1913 werd in dit verband het vliegveld Soesterberg in gebruik genomen. Men sprak toen van de Luchtvaartafdeling van de Koninklijke Landmacht. Omdat het niet verstandig leek om alle vliegtuigen op één locatie te stationeren werd er al snel naar uitbreiding gezocht. Vanaf 1916 was het mogelijk om Schiphol dat aanvankelijk een militair vliegveld was, te gaan gebruiken. Twintig jaar later werd duidelijk dat er meer militaire vliegvelden zouden moeten komen. In 1939 werd door de minister van Defensie opdracht gegeven om bij Valkenburg grond aan te kopen ten behoeve van een militair luchtvaartterrein. Een deel van dit terrein ligt binnen de grens van Wassenaar. Omdat het hier om weilanden ging, moest de grond bouwrijp gemaakt worden en moesten enkele sloten gedempt worden. De Nederlandsche Heidemaatschappij voerde dit werk uit met behulp van een groot aantal plaatselijke werklozen. De Broekweg die in die tijd de verbinding vormde tussen Katwijk en Wassenaar werd teruggebracht tot het nog bestaande deel.

Toen de Tweede Wereldoorlog in mei 1940 in ons land uitbrak, was het vliegveld nog niet bruikbaar en dat hebben de Duitsers ervaren. Ze wilden zo dicht mogelijk bij Den Haag manschappen verzamelen en dachten op Valkenburg de nodige vliegtuigen te kunnen laten landen. De eerste vliegtuigen zakten met hun wielen in de drassige bodem en daardoor konden ze niet meer opstijgen en versperden ze de weg voor andere vliegtuigen. Er werd uitgeweken naar het strand. Eind 1940 werd Valkenburg door de Duitsers voltooid, er werden onder andere enkele onderkomens in de vorm van boerderijen gebouwd en tot 1943 werd het terrein onder de naam Fliegerhorst Katwijk door hen gebruikt. Daarna maakten ze het onbruikbaar. Van 30 april tot 7 mei 1945 vonden er voedseldroppings plaats. Dit heb ik als kind vanaf het dak van ons huis in Den Haag kunnen zien. Na de bevrijding hebben de Canadezen in één week, met zo'n 600 man, het vliegveld weer bruikbaar gemaakt! In 1946 maakte de Luchtmacht er gebruik van en op 15 oktober 1947 werd het overgedragen aan de Marine Luchtvaart Dienst. Vanaf 1991, na het sluiten van Ypenburg, kreeg het ook een ceremoniële functie, dat wil zeggen dat wereldleiders en mensen van koninklijke huize er landden. In 2006 werd het Marine Vliegkamp Valkenburg gesloten.

Enkele wederwaardigheden

In 2010 zijn er sporen uit de steentijd in de bodem gevonden.
De aanwezige gebouwen zijn gemeentelijk monument geworden.
Er bestaan plannen om hier een woon-, werk- en recreatiegebied van te maken.
Eén van de drie molenaars van de korenmolen aan het Molenplein was - evenals zijn vader - commandant van dit vliegveld.

Carl Doeke Eisma

Ongedateerde foto van vliegveld Valkenburg met links de verkeerstoren.

De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.