Vele jaren werd het deel van de Zijlwatering tussen de Lange Kerkdam en de Oude Rijn gebruikt als trekvaart naar Leiden. En langs een stukje daarvan loopt nog steeds een wandel- en fietspad, dat de toepasselijke naam ‘Jaagpad’ kreeg. Maar ooit was er ook een plan voor het beter benutten van het zuidelijk deel van de Zijlwatering.

Zo bevindt zich in het gemeentearchief een besluit van schout en ambachtsbewaarders van Wassenaar en Zuidwijk van 28 februari 1703 om aan dijkgraaf en de hoogheemraden van zowel Rijnland als Delfland een brief te schrijven en de tekst daarvan staat er in zijn geheel bij. Ze schrijven dat ze genegen zijn een trekvaart van het dorp van Wassenaar naar Den Haag te laten graven als ze “de penningen daer toe nodig konden uijtvinden” (het nodige geld bij elkaar kunnen krijgen). Deze trekvaart zou deels komen te liggen in de Zijlwatering vanaf de “Schilpbrug” (in de Lange Kerkdam) tot voorbij de waterkering tussen Rijnland en Delfland (de huidige Landscheidingsweg). Maar ze kunnen hier niet mee aan de slag gaan voordat ze van beide hoogheemraadschappen permissie hebben om een ‘verlaat’ (een sluis) aan te leggen op de grens van Rijnland en Delfland, in verband met het waterpeilverschil. En ze vragen dus om “toe te staan, te permitteeren en de acordeeren……het maaken en leggen van een verlaat op het Scheijt tusschen Rhijnlandt ende Delfflandtvoornoemt, soodanig in lengte wijdte ende diepte als is het verlaat genaamt Adams Sluijs”. Zo te zien werd verwezen naar een al bestaande sluis, maar het werd mij niet duidelijk welke dat was.

Het is overigens nogal onzeker of de bovengenoemde brieven ooit zijn verzonden. In het gemeentearchief is ook nog een mapje over de trekvaart. Daarin bevinden zich drie ongedateerde en niet ondertekende exemplaren van de boven aangehaalde brief aan Rijnland en Delfland. Het kan erop wijzen dat het om de een of andere reden niet kwam tot het daadwerkelijk verzenden van de brieven, want het bewaren van zoveel kopieën kom je zelden tegen. Maar nogal interessant is dat zich bij deze brieven ook een aantal kopieën bevindt van een “Concept tot het maaken van een vaart van Wassenaar op s’Gravenhage”. Dit begint met een betrekkelijk uitvoerige beschrijving van het tracé van de beoogde trekvaart. Het eerste deel zou dus van de Lange Kerkdam tot aan de Waalsdorperlaan door de Zijlwatering lopen. Vandaar zou het langs deze laan tot aan de Bossloot bij het Haagse Bos gaan en dan ten noordwesten van dit bos naar Den Haag. Gezien de vermelde lengte was dat tot aan de Prinsessegracht.

Het ging al met al om een flink project. De totale lengte van de trekvaart zou 2.420 roeden zijn ofwel ruim negen kilometer. Op maaiveldhoogte zou de breedte 40 voet (ca. 12,5 m) worden, terwijl daarnaast nog een jaagpad moest komen. In het genoemde “concept” zijn de totale kosten voor graafwerk, de sluis, vier bruggen en grondaankoop begroot op 27.300 gulden, terwijl een aantal posten als bijvoorbeeld het bouwen van een sluiswachterswoning bij de Landscheiding en het maken van tal van bruggen en duikers voor het jaagpad nog niet waren meegeteld. Een heel duidelijk idee over wat de waarde van het genoemde bedrag momenteel zou zijn, hebben we niet. Maar uitgaande van het dagloon van een arbeider van toentertijd 18 stuivers, zou het nu ca. 8 miljoen euro kunnen zijn. Het kan dus zijn dat het om te veel geld ging. Hoe dit ook zijn moge, tot een realisatie kwam het niet.

Albert Niphuis