In het Algemeen Handelsblad van 2 augustus 1896 kwam ik een verhaal tegen met als titel: Een dag naar de Residentie. Kennelijk moeten we het begrip residentie ruim nemen zoals uit de rest van dit artikel zal blijken.
"Den Haag met zijn heerlijke, afwisselende omstreken en vele gelegenheden tot snel en gemakkelijk vervoer is dezer dagen voor menigeen het doel van een uitstapje. Dat het er mooi is, valt niet alleen af te leiden uit het feit dat dagelijks massa's vreemdelingen er binnentrekken, doch ook en vooral hieruit, dat vele Hagenaars verklaren geen behoefte te gevoelen hun zomervacantie elders door te brengen. Of hierbij ook de portemonnaie een woordje meespreekt, zullen we voor het oogenblik daarlaten. Maar in elk geval mag men aannemen, dat, waar de stad voor geboren Hagenaars een telken jare terugkeerende uitspanning blijkt te zijn, er heel wat aantrekkelijks moet wezen in een tochtje naar de residentie en hare omstreken voor hen, die niet het geluk hebben er te wonen. Een mooi uitstapje vormt het met de IJselstoomtram te bereiken dorp Wassenaar. Van Leiden uit komt men eerst in de buurtschap "Den Deyl", welken naam zij verschuldigd is aan een eertijds hier aanwezig grafelijk jachthuis, waar bij het eind der jacht, de buit verdeeld werd. Vlak hierbij ligt het bekende café-restaurant 'Huis den Deyl", vooral bekend door de studentenpartijen die er gegeven werden. De groote warande en theetuin en de goede tafel maken het tot een uitgezocht oord. Wassenaar is een aardig, gezond dorp, gelegen aan den voet van het duin. Het dankt zijn naam aan het oud-adellijk geslacht der Wassenaars, die hier een burcht bezaten, waarvan overblijfselen onder den groenen heuvel verborgen zijn. In de richting van Den Haag passeert men de buitengoederen "Wildrust"en "Groot-Hazenbroek" en het kasteel "Oud-Wassenaer". Een 10-tal jaren geleden werd het gebouwd naar de plannen van den architect C. Muyskens, die er een meesterstuk van bouwkunst in leverde, en wordt bewoond door den heer Van der Oudermeulen, die het op onbekrompen wijze heeft ingericht. Jammer dat een 6-tal buitenplaatsen, waaronder het huis "de Pauw", alle behoorende tot de nalatenschap van prins Frederik, onbewoond zijn. Diens bezittingen te Wassenaar vormden een uitgestrektheid van 600 Hectaren."
De IJsel Stoomtramweg Maatschappij werd in 1882 in 's-Gravenhage opgericht. Het was de bedoeling om in wat we nu de Randstad noemen diverse verbindingen aan te leggen waarbij gebruik gemaakt werd van de stoomtram. De verbinding Leiden, Voorschoten, Wassenaar kwam in 1883 tot stand. Hij liep via de Papeweg en de Lange Kerkdam ongeveer tot waar nu de rotonde bij de Johan de Wittstraat en de Gravestraat ligt. Omdat deze lijn verre van rendabel was, verleende de gemeente al vrij snel subsidie. Overigens was deze lijn in 1890 overgenomen door de Maatschappij tot Exploitatie van Tramwegen. De subsidie werd op 27 september 1892 ingetrokken en op 2 maart 1893 werd de lijn opgeheven.
Wonderlijk dat in 1896 nog steeds van de IJselstoomtram wordt gesproken. Niet alleen had een andere maatschappij deze lijn zes jaar eerder overgenomen, maar hij bestond sinds drie jaar niet meer zoals mij uit diverse bronnen is gebleken. Mocht één van u hier een verklaring voor hebben dan ben ik u dankbaar! Het zou natuurlijk ook een fout van de betreffende journalist kunnen zijn.
Carl Doeke Eisma
(Zie ook Wassenaarse Oudheden, Robert van Lit, 1978, bladzijde 73)
Een stoomtram
De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.