Als er één boek is dat ik zowel tijdens mijn studie maar ook daarna veelvuldig geraadpleegd heb, is het wel het Letterkundig woordenboek voor noord en zuid, geschreven door K. ter Laan. Hierin wordt de Nederlandse literatuur tot 1941 beschreven. In dat jaar is de eerste druk ervan verschenen.

K. ter Laan

Kornelis is op 8 juli 1871 in Slochteren geboren. Zijn vader was aanvankelijk dagloner maar na enkele jaren werd hij eigenaar van een boerderijtje. Kornelis kon goed leren en kreeg de kans om naar de HBS te gaan. Vervolgens volgde hij de lessen aan de Normaalschool. Hij werd onderwijzer en na het behalen van de hoofdakte en enkele andere akten, waaronder MO Nederlands, werd hij schoolhoofd in Delft. Al op jonge leeftijd raakte hij onder de indruk van de ideeën van Domela Nieuwenhuis en hij werd dan ook lid van de Sociaal Democratische Bond en later van de Sociaal Democratische Arbeiders Partij. In 1895 is hij getrouwd met een jeugdvriendin, Ida Groen en ze kregen drie kinderen, Geert, Remko en Metje. Van 1901 tot 1937 was Kornelis als sociaal democraat lid van de Tweede Kamer. Hij zette zich vooral in voor het onderwijs en het leger, met name de dienstplichtigen. Daarnaast was hij van 1905 tot 1914 lid van de Gemeenteraad van Den Haag. Hier heeft hij onder andere Willem Drees de kneepjes van het vak bijgebracht. Kornelis was de eerste sociaal democraat in deze raad. Van 1914 tot 1936 was hij burgemeester van Zaandam en ook nu weer was hij de eerste burgemeester van sociaal democratische huize. In 1937 gaat hij met pensioen en hij besluit in Wassenaar te gaan wonen. In 1935 is men begonnen met het bouwen van een huis op het adres Nassaulaan 9, dat was ontworpen door de architect J. de Haan, die meer huizen in ons dorp ontworpen heeft o.a. in de Kerkstraat. In 1937 betrok hij de woning en hij heeft hier tot zijn dood op 6 maart 1963 gewoond. Op die datum is hij in het Academisch Ziekenhuis in Utrecht overleden. Zijn vrouw Ida was al in 1946 overleden. Hij mocht zich ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw noemen en kreeg de Zilveren Anjer uit handen van prins Bernhard.

Zijn publicaties

Gedurende zijn leven heeft Kornelis een enorm archief opgebouwd en bovendien beschikte hij over een ijzersterk geheugen. Vanaf 1937 zijn er meer dan 30 publicaties van zijn hand verschenen. Zowel op het gebied van de taal als de cultuur en de folklore. Zo schreef hij naast het reeds genoemde Letterkundig woordenboek de Beknopte Nederlandse Encyclopedie, het Nieuw Groninger Woordenboek en een Encyclopedie over Multatuli, die postuum uitgegeven is. Tijdens een interview dat in 1961 plaatsvond - hij was toen 90 jaar - merkte hij op: “Een mens komt dagen te kort.” Wie ben ik om dat tegen te spreken? Zelfs vlak voor zijn dood werkte hij nog van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat. Je zou je kunnen voorstellen dat iemand die zoveel functies bekleedde, soms zelfs twee arbeidsintensieve functies tegelijk, zijn gezin verwaarloosde, maar niets is minder waar. Zijn kinderen en kleinkinderen vertelden dat hij een uitstekende vader en grootvader was.

Carl Doeke Eisma