Nee niet Klaas Vaak. Hoewel het wel met grote regelmaat gebeurde. Eerder was aan de orde het 'afzanden' van binnenduinen en strandwallen (nr 55). Het ging niet alléén om de winning van landbouwgrond, maar het was ook zo dat men het zand goed kon  gebruiken. Twee vliegen in één klap dus. Het werd gebruikt voor weg- en waterwerken. In het eerste boekje van Oosterling met oude ansichtkaarten is bijv. te zien hoe aan de zuidkant van de Lange Kerkdam en waar nu de Gravestraat is een forse sloot liep. Het dempen daarvan zal de nodige kuubs gevergd hebben. Maar ook voor de stads- en dorpsuitbreidingen was zand nodig. Kees Overdevest vertelde dat het zand van Lentevreugd gebruikt was bij de uitbreiding van de Haagse wijk Mariahoeve. Maar dat is van later jaren. Meerdere eeuwen werd duinzand gebruikt om de draagkracht van de grond in de Veenzijdse polder te vergroten. In een belastingkohier van de Staten van Holland van 1561 (de tiende penning) wordt een gebied tussen de Veenwatering en de Schenk beschreven als bestaande uit "quade [slecht] veen, dobben en slobben". Daar kon heel waarschijnlijk geen vee lopen en 's zomers wellicht alleen wat gemaaid worden. In een pachtcontract van 1653 van de Kerkewoning (de oude boerderij aan het einde van Het Kerkehout) komt o.m. de volgende passage voor: "Sant stroojen: De huijrders sullen gehouden wesen alle 't sant, twelck de voorszegde verhuijrders op de achterlanden met schepen sullen willen laeten brengen daer over te stroojen tot haeren costen." Vervoer per schip was het aangewezen middel. Helemáál zonder problemen verliep dat kennelijk niet altijd. Het Ambachtsbestuur had ook de zorg voor de waterwegen en in 1755 gingen enkele zgn. 'kroosheemraden' de diepte van de Veenwatering "Beoosten de Paepswegsbrugge" en "van de Paepweg tot de Zijde" peilen. Geconcludeerd werd dat de ondiepten beoosten de Paepswegsbrugge veroorzaakt waren door de zandschippers die, als ze vast bleven zitten, zand overboord gooiden. Dat moet een probaat middel zijn geweest om het vaartuig weer vlot te krijgen. Interessant is, dat het opbrengen van zand in de Veenzijdse polder tot op de dag van vandaag voortgaat. Dat zand is nu afkomstig van grote infra-structurele werken als bijv. de aanleg van de noordelijke randweg. Goede draagkracht van de bodem is na al die jaren nog steeds een actuele zaak.

                                                                                                          Albert Niphuis

Gezicht op de molen Windlust,met de sloot lopende aan de zuidzijde van de Lange Kerkdam. Ansichtkaart ca 1900.