Op mijn Amsterdamse kolommenkast staat een beeld van Maria met kindje Jezus op haar arm. Het is de heilige Maria in de gedaante van de Hertogin van Drenthe, een beeld uit het wapen van de gelijknamige provincie in het oosten van ons land. Ik heb het ooit gekocht als steun voor de renovatie van de St Willehaduskerk in Emmer-Compascuum. Maar wat heeft dat nu met Wassenaar te maken?

De verkoper is de Franciscaan Bart van den Barselaar, telg uit het bekende Wassenaarse geslacht, dat vanuit de Gang een grond- en grindbedrijf runde. Bartholomeus Johannes Maria van den Barselaar wordt geboren op 19 januari 1924 in Wassenaar en overlijd in Emmer-Compascuum op 27 februari 1999. Na zijn priesterwijding in 1951 gaat hij door het leven als Pater Franciscaan Octavianus. Het zou een bijzondere reis worden. In 1955 krijgt Bart een benoeming als godsdienstleraar aan het Bonaventura-lyceum in Leiden en wordt uit dien hoofde ook aangesteld als aalmoezenier van de Paulus zeeverkennersgroep, die aan deze school verbonden is. Zijn Franciscaner pij verwisselt hij regelmatig voor het zeeverkennerstenue en het zeilen op de Kagerplassen is voor hem een waar genoegen. Rooie Bart -zoals hij door iedereen wordt genoemd- geniet en organiseert met volle teugen en regelt ook nog een zomerkamp in Friesland in 1956 bij gelegenheid van het 12 ½ jarig bestaan van de groep.

Pater Bart vertrekt uit de regio naar het oosten van het land maar komt voor familiebijeenkomsten -en met een grote Van den Barselaar-schare is dat regelmatig aan de orde- graag naar Wassenaar. Zoals in augustus 1970 om met 5 gezinsjubilarissen een bijzondere mis te vieren in de St Willibrorduskerk. Bart 1 (Pater Zeno) is dan 40 jaar Capucijn, Henk (Pater Norbertus) 30 jaar Capucijn, Bart 2 (Pater Octavianus) 25 jaar Franciscaan, Lena (Zuster Paula) 25 jaar Clarisse en tenslotte Fietje (Zuster Elenore) 25 jaar Dominicanesse.

Bart ontmoet bij zo’n gelegenheid ook veel neven en nichten, die ikzelf bij de Van Woesik- of de Priscillagroep magt ontmoeten, als leidinggevenden en/of als leden. Op die wijze komt mijn contact met Pater Bart voor een eerste keer tot stand en zowel het jeugdwerk in brede zin, alsmede onze gezamenlijke banden met de Paulusgroep doen de rest. Hij bezoekt ook ons zomerkamp aan de Pishoek en zeilt graag met mij over het Amstelmeer. Bart is intussen in de provincie Groningen terecht gekomen, waar hij naast zijn functie als “bajes-aalmoezenier” een eigen parochie mag stichten a.g.v. de groei van de stad Groningen. De zolder van zijn woning zal de eerste tijd als Godshuis dienst moeten doen en hij noemt deze ruimte Huize Ur. Zoon Martijn is daar -in aanwezigheid van Zuster Bernardo en Vietnamese bootvluchtelingen-  gedoopt! Met heel veel vrijwilligers bouwt Bart tenslotte zijn eigen kerk. Hij vraagt daarna aan de Bisschop om een benoeming in een wat rustiger omgeving. Dat wordt “Emmer-Compas” zoals de inwoners dat zelf noemden.

Bart zou Bart niet zijn, als hij ook daar activiteiten kan ontplooien ten dienste van de geloofsgemeenschap. De renovatie van de Willehaduskerk is belangrijk en dat doet hem aan een kunstenaar vragen een beeld te maken van de Hertogin van Drenthe, die in de tuin van deze kerk een eigen kapel heeft, destijds gemaakt door de Indiëgangers, uit dankbaarheid voor hun “ongeschonden” terugkeer naar Nederland. Het lukt Pater Bart zelfs om de dominee uit Emmer-Compascuum een Mariabeeld te verkopen! Het handelen heeft hij blijkbaar niet van een vreemde!

Marcel Spierings

Hertiogin van Drenthe

Bart van den Barselaar