Coenraed Nell († 1789) is de uit Hessen (Duitsland) afkomstige stamvader van alle Nellen in Wassenaar. Met zijn jonge gezin vestigde hij zich in Wassenaar in 1752. Hun integratie verliep voorspoedig, want vanaf in ieder geval 1764 zouden zowel hij als later zijn zoon Jan (1751-1824) deel gaan uitmaken van de regentenkringen van het dorp. Dat buitenechtelijke kinderen niet altijd een probleem waren in die tijd (zie ook nrs. 18 en 65) blijkt uit de geschiedenis van de 'onwettige' dochter van Coenraed Nell.

Coenraed Nell wordt weduwnaar in april 1782; hij moet toen tenminste 58 jaar oud zijn geweest. Ruim twee jaar later, op 24 juli 1784, tekent pastoor Le Jeune in zijn doopboek aan dat hij een onwettig kind "Jacoba" heeft gedoopt, dat de vader is "Conradus Nel (acath [niet-katholiek])" en dat de moeder "Joanna Coelhout" is. Waarom Coenraed Nell, zoals hij zelf zijn naam schreef, niet met Joanna trouwde zal wel altijd in nevelen gehuld blijven. Was dat door het bezwaar van een godsdienstig gemengd huwelijk? door zijn gevorderde leeftijd? of wilde hij de erfenis van zoon Jan veiligstellen? Hoe dat ook zij, Joanna Coelhout trouwt binnen een jaar na de geboorte van haar dochtertje met Dielis Rijmen en Jacoba krijgt dus een stiefvader.

Het 'natuurlijke' vaderschap van Coenraed Nell is in het dorp waarschijnlijk vrij ruimhartig geaccepteerd geweest. De sterkste aanwijzing hiervoor vond ik in het resolutieboek van het dorpsbestuur. Daarin staat aangetekend, op 20 oktober 1790, dat het bestuur voor de in Wassenaar geboren kinderen van Dielis Rijmen aktes van indemniteit verstrekt (garantstelling voor hun levensonderhoud mochten zij tot armoede vervallen) "na[ar] Hees in de Meijerije van 's Bosch". Ook worden de namen en de leeftijd van de kinderen vermeld: Anthony, ruim een jaar, Johannes 3 jaar, Jacobus 5 jaar, en Coenrada 6 jaar. Van ene Jacoba wordt geen melding gemaakt, terwijl het oudste kind de leeftijd heeft die Jacoba gehad zou hebben en bovendien een opvallende naam heeft. Het leidt weinig twijfel dat het hier gaat om de buitenechtelijke dochter van Coenraed.

Opmerkelijk is ook dat in 1785 - vijf jaar voor het vertrek van het gezin Rijmen naar Hees - Coenraed Nell een huis kocht in de Gang (huidig nr. 3) en dat Coenrada en haar (stief)ouder(s) in datzelfde jaar het huis op de hoek van de Langstraat en het Plein (huidig nr. 19) betrokken. Zo woonde hij dus dicht in de buurt van zijn dochtertje (ca. 50 m) en heeft hij  haar, tot aan zijn overlijden in 1789, nog vijf jaar lang zien opgroeien.

Marry Niphuis-Nell

De Gang met rechts op de voorgrond no 3 en aan het einde uitzicht op het Plein no 19. Foto Marry Niphuis-Nell.