Op 21 oktober 1733 verschenen twee jongelieden, Marijtje Arents van Tol en Govert Fulisse van Veen, in de vergadering van schout en ambachtsbewaarders van Wassenaar. Marijtje was namelijk ter ore gekomen dat Govert van plan was aan het dorpsbestuur een "acte van Borgh togt" te vragen om "tot Catwijk te Trouwen". Haar verzoek aan het bestuur was om hem zo'n acte (waarin het dorpsbestuur zich garant stelt voor zijn levensonderhoud als hij tot armoede zou vervallen) te weigeren. Op die manier probeerde zij Goverts voorgenomen huwelijk met een Katwijkse te verhinderen en daarvoor had zij een goede reden.
Onomwonden kreeg de vergadering haar verhaal te horen. Marijtje verklaarde "dat sij ..... op Sint Matijs dagh sijnde den 24e feb: deses jaars 1733 door den voorn: Govert Fulisse van Veen onder belofte van Trouwe Twee maal vleeselijk was bekent geworden". Dat op zichzelf was misschien nog onvoldoende reden om Govert een acte van borgtocht te weigeren, maar de gevolgen van genoemde activiteit waren dat in ieder geval wel. Want, zo verklaarde Marijtje, "sedert de voorsz: vleesselijke gemeenschap ..... had sij sig swanger ..... bevonden". Op dat moment moet zij al overtuigend in verwachting zijn geweest.
Cruciaal in deze verklaring is de "belofte van Trouwe". Onder het oud-Hollands recht (vóór 1811) waren aan een trouwbelofte rechtsgevolgen verbonden. Zo kon de verbreker van de belofte veroordeeld worden tot financiële vergoedingen of zelfs gedwongen worden zijn belofte alsnog na te komen. Van groot belang voor de inwilliging van Marijtjes verzoek was de verklaring die Govert vervolgens aflegde: "heefden selven bekent en verklaart ..... Marijtje Arents Twee maal vleeselijk bekent te hebben". Voor zover ik heb kunnen nagaan heeft het dorpsbestuur inderdaad geweigerd om Govert een acte van borgtocht te verstrekken.
Hoe is het Marijtje en Govert hierna verder vergaan? Mijn speurtocht in de archieven leverde het volgende op. Een huwelijk van Marijtje en Govert bleek niet te vinden te zijn en evenmin een huwelijk van Govert in Katwijk. Vrij zeker is dat de Katwijkse van de Wassenaarse affaire gehoord heeft, en daarop besloot deze onbetrouwbare vrijer voor gezien te houden. Marijtje komt op 26 november "in de Kraem", zo vermeldt de verklaring van de Wassenaarse vroedvrouw, en "in presentie van mijn en van de gebuuren" verklaart zij nogmaals dat Govert van Veen de vader is. Het kind heeft niet langer dan enkele dagen geleefd. Op 30 november geeft de vader van Marijtje " 't lijk van sijn dogters kint genaemt Pieter" aan, zo staat genoteerd in het register van de belastingontvangsten voor het begraven.
Marry Niphuis-Nell