Blijkens de verslagen van de vergaderingen van het ambachtsbestuur van Wassenaar en Zuidwijk, gaf het gedrag van de dorpelingen aan het eind van onze Gouden eeuw meer dan eens reden tot zorg. En dan kwam het wel eens tot een "Waerschouwinge". In het najaar van 1681 hebben schout en ambachtsbewaarders dagelijks vele en ernstige klachten gekregen dat "eenige persoonen haer niet ontsien, te comen op maeltijden ende bij eencomsten van buijren [ingezetenen] ende jonge luijden (ende aldaer plegen groote moetwillicheden)." En dat terwijl "het selve tot meermaelen haer bij clocke geslach wel scherpelijcken was geinterdiceert ende verboden". Naar mijn kennis nu strekt betekent het laatste, dat het desbetreffende verbod, na het luiden van de kerkklok of een klok van het raadhuis, daar hardop voorgelezen was. Zo goed als zeker hingen er ook plakkaten met de tekst, maar men ging er niet vanuit dat een ieder lezen kon.
Op 2 oktober 1681 willen ze een ieder nogmaals "scherpelijcken waerschouwen interdiceren ende verbieden" dat niemand zal "coomen op eenige maeltijden ofte bij-eencomsten van buijren ofte jonge luijden sonder alvooren daerto geroepen te sijn". Waarschijnlijk is bedoeld: zonder daartoe van hogerhand opgeroepen te zijn. Op overtreding staat een boete. Deze komt op zes ponden voor de eerste keer en "twaelf ponden voor de tweede reijs, ende voor de derde reijs op arbitrale correctie." Tegelijk wordt een ieder in wiens huis de bedoelde maaltijden en bijeenkomsten gehouden zouden mogen worden, ten strengste verboden "eenige soodanige persoonen in huys te nemen ofte aldaer gecomen sijnde, te laeten verblijven". Op overtreding staan de eerdergenoemde straffen. "Desen naer clocke geslach alhier voor den raethuyse gepubliceert, desen tweeden october 1681." En blijkens aantekeningen onder het stuk is dit nog eens herhaald op 10 september 1685 en 1 januari 1692.
Ook in februari 1689 blijkt dat "eenige moetwillige menschen haer niet en hebben ontsien op de Lange kerkdam grote moetwillicheyt te plegen, de pooten [jonge boompjes] te schenden, uyt de aerde te rucken ende int water te smijten". Aan degene die de de daders weet aan te brengen, wordt een premie van acht zilveren ducaten uitgeloofd "met belofte dat de naemen vande aenbrengers sullen werden gesecreteert [geheimgehouden]". Ook dit werd op 22 februari 1689 "naer clockeslach gepubliceert".
En ruim twee jaar later: "Ende werden de ouders gewaerschouwt dat de selve voor haer minderjarige kinderen sullen gehouden sijn te sorgen ende daer voor te boeten, ofte anders dat men de kinderen ten exempte [voorbeeld] van andere sal straffen." Dat was naar aanleiding van "thuijn dieverije" in de zomer van 1691.
Albert Niphuis.