Op 1 juni 2023 is de legendarische oud-jockey Henk van der Kraats overleden. Hij was bijna 93 jaar. Henk van der Kraats heeft als jockey de hoogtijdagen van de Renbaan Duindigt meegemaakt, een locatie waar hij veel triomfen vierde. Op Duindigt werd in de gouden jaren de tribune bevolkt  door een wonderlijke mix van adel, burgers, buitenlui en penoze. Duindigt was toen een renbaan waar tijdens de races de spanning bijna tastbaar was, waar grof geld werd verdiend met wedden, en waar geregeld prijzen werden uitgereikt door leden van het Koninklijk Huis.

Henk reageerde in 1947, als zeventienjarige, op een advertentie in een plaatselijke krant waarin de Renstal Groenendaal om een leerling-jockey vroeg. Henk had geen ervaring met paarden, maar hij bleek een natuurtalent. Trainer Bertus Riem van de Renstal Groenendaal (op loopafstand van Duindigt, Groenendaal 8) leidde Henk op. Henk had het grote voordeel dat hij weinig woog, zo’n 52 kilo. Een laag gewicht was van groot belang bij de paardenraces. Er moesten bij Henk nog wel wat pondjes af. Zijn laagste gewicht was 47 kilo. “Toen heb ik vooraf ongeveer veertien dagen niet gegeten. Maar ik leef nog steeds”, zo vertelde Henk aan redacteur Kees Kooman, die in 2006 de honderdjarige geschiedenis van Duindigt optekende.

Met Bertus Riem, die later zijn schoonvader werd, heeft Henk jarenlang de Renstal Groenendaal gerund, waar in de hoogtijdagen zo’n twintig paarden op stal stonden. Henk won geregeld races met een paard van Ernst graaf van Bylandt. Hij moest dan verslag uitbrengen bij de graaf en kreeg steevast een biljet van vijftig gulden toegestopt (rond 1950 een mooi bedrag). Toen Van Bylandt overleed, erfde Bertus Riem van hem een bedrag waarmee hij in 1955 een fraai huis naast de stallen van Groenendaal kon laten bouwen. In dit huis kwamen later ook Henk van der Kraats en zijn vrouw Truus Riem te wonen. Voor die tijd woonden zij lange tijd aan de Hoflaan 9, in een huis dat Henk’s vader (die kapper was) ooit tegen een vriendelijke prijs had kunnen kopen.

De klantenkring van Renstal Groenendaal veranderde gaandeweg. Van graven en baronnen naar nieuwe rijken, onder wie opvallend veel slagers (!), groenteboeren en andere middenstanders. Ondertussen vierde Henk triomfen op Duindigt en andere renbanen. Met het paard Sans Valeur (dat heel goedkoop was verworven, vandaar de naam) was Van der Kraats de eerste Derbywinnaar. Hij was zeventien keer kampioen van Nederland. Zijn mooiste overwinning was naar eigen zeggen in 1950, met het paard Etoile du Nord, waarmee hij als leerling-jockey voor de eerste keer de Prijs van Haarzuilen won. Ter gelegenheid van zijn vijfhonderdste overwinning kreeg Henk een schilderij met een afbeelding van het paard Etoile du Noord aangeboden. Hij was niet bij de paarden weg te slaan. Het leverde hem in 1975 in de Leidse Courant de kwalificatie ‘de oudste jockey van Nederland’ op.

De paardenraces waren niet ongevaarlijk. Bij een hordenrace in het Franse Auteuil kwam Henk zwaar ten val. Echtgenote Truus die het gebeuren vanaf de tribune volgde, kreeg van haar buurvrouw te horen: “Volgens mij is hij dood.” In 1992 viel Henk door een gebroken stijgbeugel opnieuw van zijn paard en brak een been. Daarmee kwam een eind aan het paardrijden.

Met Henk van der Kraats is een legendarische oud-jockey overleden. Wikipedia eerde hem al met een beknopt overzicht van zijn overwinningen. Hij was veertig jaar actief en behaalde in totaal 764 overwinningen. Daarmee is zijn blijvende plaats in de historie van de paardensport verzekerd.

(Dit artikel werd op initiatief van Albert Veldhuisen geschreven)

Robert van Lit

Jockey Henk van der Kraats in 1974.

De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.