Vrij Nederland

Vanaf 31 augustus 1940 verscheen de verzetskrant Vrij Nederland. De naam had men geleend van Radio Vrij Nederland, een omroep die van 19 mei tot 10 juni 1940 vanuit Parijs opereerde. Na de Tweede Wereldoorlog verscheen deze krant als weekblad.

In de jaren negentig werd de krant als tijdschrift uitgegeven en vanaf begin 2018 is er sprake van een maandblad. Via internet kwam ik een Afscheidsbulletin op het spoor dat op 18 mei 1945 in Vrij Nederland verscheen en dat gericht was aan ‘Onze medewerkers in Wassenaar’. Eén van de hierin geplaatste artikelen neem ik voor een groot deel over.

Overpeinzing

Het is thans voor de laatste maal, dat wij in Wassenaar in de oude vertrouwde Bulletinvorm uitkomen, en wel ten afscheid van onze illegale werkzaamheden. Niet zonder een tikje weemoed schrijven wij dit. Dat het nu werkelijk gebeurd is, dat we nu inderdaad ”vrij” zijn, de realiteit hiervan dringt nog maar langzaam tot ons door. Daarom zijn de inspanningen die wij in wellicht sterker mate dan anderen, en vooral in den laatsten tijd, moesten ondergaan, te groot geweest. Het dagelijksch weerkeeren van het “Nieuws”, het luisteren, typen van de stencil, drukken, verspreiden, dat alles was een deel van ons leven geworden, m.a.w. we leefden er in. En nu? Uit is het met het jachten om op tijd met het Bulletin uit te komen, maar om toch de berichten van zoo laat mogelijk er nog in te verwerken. Voorbij de spanning als de kopijkoerierster laat was, omdat de fietsenvordering, fouilleering, razzia’s e.a. gevaren gesignaleerd waren. Geëindigd de nooit-ophoudende bandenpech, vooral als we laat met drukken waren klaargekomen. En toch! Wat was het dankbaar werk. Wat kon je elkaar tevreden aankijken als alles goed verloopen was, als het Bulletin goed was uitgevallen. En bovendien, wat deed het ons goed wanneer we, hier of daar onze ooren te luisteren leggend, loffelijk over ons werk hoorden spreken. Gevaarlijk was het werk. Maar toch, hoe vol spanning ook weer. Toen voor enkele weken de razzia’s voor spitters hier plaats hadden en de moffen beneden in de tuin liepen te zoeken! Tot driemaal toe wisten we niet hoe gauw machine en verdere spullen weg te moffelen. En zoo zouden er meer verhalen te vertellen zijn. Gelukkig ontbrak de vroolijke noot evenmin. Wij, die door ons werk uiteraard niet aan den weg mochten timmeren, en er zelf het meeste belang bij hadden om onze adressen zgn. “schoon” te houden, hadden veel plezier toen we hoorden dat onze “drukkerij” ergens aan de Wittelaan gevestigd was. “Ja”, had de “goed ingelichte” gezegd: ‘het heele Kerkehout weet het”. Tot nu toe hoorden we niets van een inval in een illegale drukkerij aan de Wittelaan. Gelukkig maar, want als er misschien toch een geweest is?!

Wassenaar in de Tweede Wereldoorlog
Op bladzijde 586 van het indrukwekkende boek Wassenaar in de Tweede Wereldoorlog wordt ook aandacht besteed aan deze bijzondere uitgave. Zo wordt mij duidelijk dat dit Bulletin oorspronkelijk in Den Haag gedrukt werd en vervolgens via koeriersters naar ons dorp gebracht. Eind 1944 besloot men de Wassenaarse editie ter plaatste te gaan verzorgen, al kwam een groot deel van de kopij nog wel uit Den Haag. Op het adres Lange Kerkdam 38 werd de tekst getypt om vervolgens op de Lange Kerkdam 71 via een stencilapparaat afgedraaid te worden. U ziet het de eerder genoemde “goed ingelichte” zat er behoorlijk naast.

Carl Doeke Eisma

 Een deel van de voorkant van het desbetreffende Afscheidsbulletin.