Het lijkt er op dat mensen al geruime tijd hun beleving van religieuze hoogtepunten nog wat wilden versterken door een fysieke ervaring. Voor wat betreft de kerstdagen, de viering van de geboorte van Jezus Christus, zien we vaak alle maten van fraai versierde kerstbomen. Hoe meer ballen hoe beter lijkt het soms. Maar vooral zijn er ook al vrij lang kerstdiners. Dat kan in een groot gezelschap zijn, maar zeker ook in gezinsverband, al zal er in deze situatie eerder sprake zijn van een kerstmaaltijd.

Niet heel erg lang na de heroprichting van de buurtvereniging Kerkehout en Omgeving in 1950, ging deze organisatie ertoe over om de ouden van dagen - zo werden ze in die tijd genoemd - ook de mogelijkheid tot zo’n maaltijd te bieden. Bij nogal wat ouderen in de wijk was er sprake van een ‘smalle beurs’ en zelf voor iets extra’s zorgen zat er lang niet altijd in. De buurtvereniging besloot toen om aan de leden van de vereniging van 65 jaar of ouder, een of twee dagen voor de kerst een geslachte kip aan te bieden. Het uitdelen, dat wil zeggen rondbrengen daarvan gebeurde uiteraard onder leiding van de Kerstman. Op bijgaande foto zien we hem in 1961 op een arrenslee in het Kerkehout. Hij bleef natuurlijk op de slee zitten, maar had een paar helpers die op de desbetreffende adressen aanbelden en de kip, in latere jaren stevig verpakt in plastic, overhandigden.

Als ik het wel eens aan een buitenstaander vertel, is er soms wat verbazing. Bij kerst zou er toch eerder sprake mogen zijn van een kalkoen of een konijn. En die zullen misschien ook wel eens geconsumeerd zijn, maar zoals gezegd, in de wijk met bijna alleen sociale woningbouw, was voor velen een kip al heel wat. Hoe dit ook zijn moge, het gebruik is vele jaren doorgezet. Ooit was er een dame die 500 gulden schonk opdat alle 65-plussers, kinderen en zieken met kerst een aardigheidje konden krijgen. Maar het jaar daarop was het weer voor alleen de leden van de buurtvereniging. En dat leverde helaas ook soms wat kippendrukte op.

In het archief van de buurtvereniging vinden we in de verslagen van vergaderingen tal van korte aantekeningen als bijvoorbeeld “Toon zorgt voor de kippen” en “zaterdag 22 december kippen rondbrengen”. En in de financiële rekeningen staan daarvoor veelal bedragen van 300 á 400 gulden genoteerd. Blijkens een verslag van 1976 werd toen overwogen om in plaats van een kip, bakjes met fruit uit te delen, maar “door navraag bij verschillende mensen” werd toch weer besloten tot een kip. Pas in 1988 is er sprake van een kerststol. En daarna was het ooit een fles wijn, maar voor mensen die niet thuis waren een of twee chocoladeletters, want die konden door de brievenbus. Tot op de dag van vandaag, of het nou gebak of chocolade is, is het in het spraakgebruik ‘de kerstkip’. Echter, in een rondschrijven van dit jaar van het bestuur, wordt keurig melding gemaakt van een “kleine attentie”.

Albert Niphuis

De Kerstman in zijn (op een wagen geplaatste) arrenslee in het Kerkehout, 1961.

De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.