Vakantie in Polen, bezoek aan het platteland aldaar, het is alsof je teruggeworpen wordt in de tijd. Opvallend is dat in veel kleine dorpen, de bewoners zelf groenten in hun tuin verbouwen. In die tuinen staan bovendien vruchtbomen en struiken met bessen.

In Wassenaar is dat ook zo geweest en hier en daar tref je er nog wel relicten van aan. Zo herinner ik me nog de resten van latwerk aan de zijgevel van de Oude Pastorie aan de Schoolstraat. Langs die latten werd een eeuwenoude moerbei geleid. Na de restauratie van de pastorie in 1982 kwamen die latten niet meer terug en de moerbei zelf was al lang voor die tijd verdwenen. Even ten noorden van de pastorie stond al in de Middeleeuwen een adellijke woning, die door de eigenaar Floris van Cralingen in 1516 omschreven wordt als “mijn huys ende erven mitten boemgaert.” Bij dit huis hoorde ook een grote overtuin (een tuin aan de overkant van de weg) waarop eveneens een grote boomgaard was aangelegd. Tegenwoordig staan op dit terrein woningen. Achter het Huis van Pompe, Kerkstraat 15, groeit nog een oude leipeer tegen de achtergevel. De antiekzaak die in dit huis gevestigd is, ontleent er zijn naam “The Peartree” aan.

Veel boeren hadden een eigen boomgaard, zoals nu nog aanwezig bij boerderij Ter Weer (tegenwoordig jongerencentrum) en bij de Achterlaanhoeve, Raaphorstlaan 1, waar de boomgaard onlangs weer in ere hersteld is door nieuwe bomen bij te planten. Ook bij boerderij De Kerkewoning achter het Kerkehout is een mooie boomgaard. De bewoners van die boerderij vinden schaduw onder een walnotenboom. Bij de boerderij is ook nog steeds een moestuin waar de heer des huizes diverse groenten kweekt, evenals snijbloemen. Struiken met aalbessen en kruisbessen waren vroeger in veel tuinen te vinden. In dit verband is het aardig op te merken dat in het Oostdorp opvallend grote tuinen werden aangelegd, juist met de bedoeling dat de bewoners hier een moestuin konden aanleggen, waar zij deels hun eigen voedsel konden verbouwen. Maar ook in Wassenaar-Zuid genoot men van eigen fruit. Zo stond achterin de tuin van mijn ouderlijk huis aan de Wittenburgerweg 40 een grote pruimenboom. Op veel plekken in het oude dorpscentrum waren vroeger moestuinen te vinden. Bij voorbeeld op het Kloosterland, die in de jaren tachtig moesten wijken voor een parkeerterrein.

Een aardig moestuincomplex is nog te vinden tussen de Storm van ’s-Gravesandeweg en het Reijerlaantje, schuin tegenover de Dorpskerk. Hier ligt een alleraardigst complex volkstuintjes waar onder meer groenten worden gekweekt en allerhande bloemen bloeien. Het geheel wordt omgeven door oude bomenrijen met linden en paardekastanjes. Het geheel is van grote cultuurhistorische betekenis en zorgt bovendien voor een schilderachtige omlijsting van de Dorpskerk. Het is dan ook te hopen dat dit fraaie complex bewaard blijft en niet ten prooi valt aan woningbouw.

Robert van Lit

De heer en mevrouw Pompe bij hun huis aan Kerkstraat. Rechts staat een Leipeer tegen de achtergevel. Collectie Robert van Lit.