Sinds 2013 bestaat er een website die ik met grote regelmaat bezoek om gegevens voor de artikelen die ik schrijf op te zoeken. Deze site wordt beheerd door de Koninklijke Bibliotheek en heet Delpher. Een combinatie van het werkwoord delven en het orakel van Delphi.
Aan de meer dan 2 miljoen kranten waarin je kunt delven worden vaak nieuwe kranten toegevoegd. Vanaf december 2021 geldt dit voor De Avondpost een Haagse krant die van 1885 tot 1940 verspreid werd. In de uitgave van 13 oktober 1923 vond ik een bijdrage met de opmerkelijke titel: Wassenaar, het dorp der villa-parken, een gevaar voor Den Haag? In datzelfde jaar werd de tramlijn Den Haag – Wassenaar geopend en daar begint dit artikel dan ook mee. Ik neem een deel ervan over:
“Wij Hagenaars kennen Wassenaar als het dorp der villaparken, maar veel meer weten wij er niet van. Toch is de geschiedenis van dit zeer oude dorp een merkwaardige, wel allermeest, omdat het totaal vergroeid is van een eenvoudig landelijk tuindersplaatsje tot een modern villa-, strand-, en jachtoord. De combinatie van bosch en duin maakt Wassenaar tot een ideale woonplek. Veelmeer echter dan het oude, heeft het nieuwe aan Wassenaar den stoot gegeven tot de gretigheid, waarmee het thans reisdoel van duizenden en woonoord van honderden stedelingen is geworden, die het buitenleven prefereeren. Als een oud besje temidden van al dat wijdsche en nieuwe parkleven ligt het oude dorpje Wassenaar met z’n kleine huisjes en nauwe straatjes, zich koesterend aan herinneringen en toekomstbespiegelingen. De tram is nu gekomen en voert, in onverwachte concurrentie met de autobus, de dagjesmenschen en de week-end-bezoekers en de forenzen aan. Zal eens de groote stad, die in een krans van voorstadjes ligt, haar grijparmen ook naar Wassenaar uitstrekken? Eens heeft een Haagsch Raadslid gezegd: “De onmiddellijke nabijheid van Wassenaar blijft voor Den Haag een groot gevaar”. Dan, de belasting! Drie jaar geleden werd geadverteerd: “Belasting Den Haag 15% belasting Wassenaar 7/10 %. Laten we niet bezorgd zijn. Aan een boom zoo vol geladen als de Residentie, mist men één, twee zielen niet. En is het eigenlijk niet een attractie temeer voor Den Haag, dat het natuurschoon en woningschoon bij de hand heeft, waarvan het de genietenden toch elk oogenblik naar zich toezuigt? De tram rijdt over de 13 km lange baan, om in ongeveer 24 minuten het eindpunt bij de Zijlwetering te Wassenaar te bereiken. Dit traject is nog niet volledig; eerlang moet nog de lijn tot Leiden worden doorgetrokken, hetgeen nog 7 km lijn en 10 minuten rijden zal bijvoegen.”
Wat woon ik graag in dat oude besje en wat mij betreft mag die tram wel weer terugkomen.
Carl Doeke Eisma
De Avondpost van 13 oktober 1923.