In De Tijd, godsdienstig - staatkundig dagblad van 28 juli 1885 trof ik het volgende artikel aan:
“Wassenaar, 27 Juli. Gisteren werd deze gemeente bezocht door een stoet van ongeveer 200 sociaal-democraten, herwaarts gekomen per Hollandschen Spoorweg tot station Voorschoten, van Leiden, Haag, Rotterdam en andere plaatsen.
De stoet, geëscorteerd door de gemeente-politie, begaf zich, met twee roode banieren voorop, naar de duinen en werd gevolgd door een buffet op wielen. De talrijke stoet, waaronder veel vrouwen en meisjes, deelde met ruime hand strooibiljetten uit van oproerigen aard en van lasterenden inhoud voor hooggeplaatste personen. De heer Domela Nieuwenhuis hield een redevoering, die uitbundig werd toegejuicht, doch waarvan velen misschien evenveel begrepen als de Wassenaarders, die haar mede aanhoorden. De laatsten legden ten minste niet de minste geestdrift aan den dag. Na ’t zingen van sociaal-democratische liederen, op de wijze van De Zilvervloot, Die Wacht am Rhein enz,, vertrok de stoet weder, evenals bij ’t komen de Marseillaise (de melodie) zingende. Slechts één van de aanwezigen trad met eenigen der sociaal-democraten even in gesprek, d.i. in woordenwisseling, nl. het hoofd der 1e openbare school. Hij bestreed hun recht tot dergelijke manifestatiën en betoogde dat, helaas! de werkman veel, zeer veel zich-zelven te wijten heeft. Door groote woorden en dreigende blikken deed men hem zwijgen. Proselieten hebben de sociaal-democraten te Wassenaar zeker niet gemaakt.”
Kennelijk was er op dat moment weinig belangstelling in ons dorp voor de ideeën van de aanhangers van de Sociaal Democratische Bond (1881–1900) als we de schrijver van dit artikel mogen geloven. Los van enkele landgoederen bestond Wassenaar in die tijd uit een betrekkelijk kleine kern waar middenstanders woonden met daaromheen boerenbedrijven. De villawijken ontstonden pas zo’n veertig jaar later. Het aantal inwoners bedroeg in 1900 dan ook slechts 3.619. Wie op dat moment hoofd van de 1e openbare school was durf ik niet met zekerheid te zeggen al heb ik wel het vermoeden dat het de heer Peereboom zou kunnen zijn. De betreffende school heeft in de huidige Schoolstraat op nummer 9 gestaan. Waarom dit schoolhoofd van mening was dat de werkman veel aan zichzelf te wijten had, wordt helaas niet vermeld. En mocht u het woord proselieten niet kennen, daarmee worden bekeerlingen bedoeld. Het meest intrigerende deel van dit artikel vind ik dat buffet op wielen. Zoiets zou je bij een dergelijke optocht niet verwachten. Ferdinand Domela Nieuwenhuis zorgde kennelijk goed voor zijn medestanders.
Carl Doeke Eisma
Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1846-1919).
De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.