In de tijd van het Koninkrijk Holland (1806-1810) waren oorlogen in Europa aan de orde van de dag. Om de tegenpartij tot het juiste inzicht te brengen was buskruit een onmisbaar ingrediënt. Dat er ook toen met opslag en vervoer van licht ontvlambare stoffen wel eens iets fout ging, bewijst de ontploffing van het kruitschip te Leiden op 12 januari 1807. Het schip was onderweg van de Amsterdamse fabriek naar het kruithuis van Delft. De explosie was tot in Den Haag te horen en de steekvlammen verlichtten de horizon. Er brak paniek uit onder de bevolking die wanhopig probeerde om de slachtoffers te redden. Koning Lodewijk Napoleon liet van zijn betrokkenheid blijken door te helpen bij het blussen van de branden en het ruimen van het puin, terwijl hij ook, samen met de regenten van de stad, de evacuatie organiseerde van de gewonden en daklozen. Dat alles kon echter niet voorkomen dat onder andere een hele school kinderen omkwam. Uiteindelijk bleken meer dan 500 huizen volledig verwoest of onherstelbaar beschadigd te zijn.

Aan de Wassenaarse bevolking is deze gebeurtenis niet ongemerkt voorbij gegaan. Zonder twijfel zijn ook zij opgeschrikt geweest door het geweld van de explosie en de lichtflitsen. Maar daarbij bleef het niet. Al twee dagen later ontving het Wassenaarse gemeentebestuur een schrijven van het bestuur van de stad Leiden met het verzoek om hulp. In de notulen van het gemeentebestuur is daarover het volgende opgetekend.

 "Ontfangen en geleezen zijnde eene missive van wethouderen der Stad Leijden aan het Gemeente Bestuur van Wassenaer, van den 13 deezer houdende verzoek om dadelijk zoo veel metzelaars Timmerlieden, Glazemakers met al het benoodigde van Pannen Steen Glaswerk en werktuigen daar toe benoodigt, beneevens alle de alhier voorhanden zijnde Schuiten derwaarts te zenden ten einde hunne ongelukkige ingezeetenen zoo veel mogelijk te hulp te komen. Zijnde na gehouden deliberatie alle de metzelaars, Timmermans en Glazemakers Basen alhier, als meede eenige Lieden in 't Dorp woonagtig welke van Schuiten voorzien zijn, ter vergadering gerequireerd, en is aan dezelve van de voorsz. missive kennisse gegeeven, met instandelijk verzoek om dadelijk aan den inhoud derzelver missive te voldoen.

Zijnde de Bode vervolgens gezonden bij eenige buiten het Dorp woonende persoonen, welke van Schuiten voorzien zijn, met Last om dezelve te verzoeken ten spoedigsten hunne Schuiten na Leijden op te zenden, ten einde de ongelukkige ingezeetenen aldaar, zoo veel mogelijk te hulp te komen."

Er werd een nationaal rampenfonds gesticht. In Wassenaar werd bij de collecte voor de "ongelukkige stad Leiden" ƒ 1420 opgehaald. En er werden uiteraard nieuwe veiligheidsmaatregelen afgekondigd, waaronder een streng reglement op het vervoer van ontvlambare stoffen; kruitschepen werden voortaan uit de bevolkingscentra geweerd.

Marry Niphuis-Nell

Bronnen:

Simon Schama, Patriotten en bevrijders, (1977) 1989, p. 636.