Afgelopen zomer bezochten Mariëtte en ik de antiekmarkt op het Lange Voorhout in Den Haag. Het was een genoegen om langs de vele kramen te wandelen, op zoek naar een bijzonder object. Mijn blik viel tijdens de wandeling op een wand-plaquette van Delfts blauw, die op ooghoogte aan een kraam hing.
De afbeelding op de plaquette herkende ik meteen: het Wassenaarse dorpsplein. Met name de afgebeelde waterpomp gaf zekerheid over de locatie. Na een gesprekje met de kraamhouder stemden we in met de prijs, waarna de fraaie wandversiering goed werd ingepakt en mee kon naar Wassenaar.
Thuisgekomen heb ik de dertig centimeter brede plaquette uitgebreid bestudeerd. In de eerste plaats de met de hand geschilderde afbeelding. Die geeft de situatie rond 1900 weer, terwijl de plaquette in 1979 vervaardigd is. De ontwerper heeft zich gebaseerd op twee ansichtkaarten van rond 1900. Als je die naast elkaar legt, krijg je ongeveer het beeld van de plaquette. Aan de achterzijde van de plaquette staat vermeld: “Plein Wassenaar. Ontwerp J.Th. Dessens.” Verder vinden we hier het merk van de beroemde “Koninklijke Delftsche Aardewerkfabriek De Porceleyne Fles” uit Delft (anno 1653) en enkele andere tekens en stickers. Het is opmerkelijk hoeveel informatie je tegenwoordig kunt achterhalen via google. Dankzij de merkjes en andere info op de achterzijde kon ik in een oogwenk de ontstaansgeschiedenis van de plaquette achterhalen.
Volgens de jaarcode “CY” stamt de plaquette uit 1979. Het blijkt dat de plaquette is gemaakt voor de chique Haagse winkel Focke & Meltzer die onder andere serviezen verkocht. De plaquette maakte onderdeel uit van een reeks met als thema “Den Haag en omgeving rond 1900.” Op internet zag ik uit deze serie een plaquette met de Hoornburg te Rijswijk, vervaardigd in 1980. Van de Wassenaarse plaquette zijn 150 genummerde exemplaren gemaakt, de onze is nummer 11.
Linksonder staat met merkje van de man die eigenhandig de schildering heeft aangebracht. Dat is M. van Tol, die van 1963 tot 1988 bij De Porcelyne Fles werkzaam is geweest. Het handwerk en de prachtige kwaliteit van het baksel doen vermoeden dat de plaquette indertijd aardig wat gekost heeft. Van de ontwerper van de afbeelding, Johannes (Jan) Th. Dessens, weten we dat hij van 1963 tot 1988 aan de Delftse aardwerkfabriek verbonden was. Hij is geboren in 1921 en werd als kunstenaar opgeleid aan de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Via internet zijn diverse producten van zijn hand terug te vinden. Zoals een herdenkingsschotel bij het 75-jarig bestaan van de Calvé oliefabrieken in 1959. Of een strandscène in Scheveningen naar een schilderij van Israëls. Dessens leverde werk van de bovenste plank. Molens, kerktorens, dorpsgezichten, het is prachtig maar soms wel wat oubollig. Dan verschijnt echter ineens een door Dessens beschilderde schotel uit de jaren vijftig in beeld. Hij is gemaakt als herinnering aan de lancering van de eerste aardsatelliet op 4 oktober 1957. Op de schotel raast de Sputnik door het heelal; op de donkere achtergrond schitteren de sterren. Jan Dessens trekt de toeschouwer als het ware de ruimte in, een opwindende toekomst tegemoet.
Robert van Lit
De plaquette
Info: Van Ommerenpark 153, 2243EV Wassenaar, Telefoon: 5124653, E-mail: