Tegen de zuidmuur van de Dorpskerk is in 1847 een grafmonument aangebracht, waarvoor een kerkraam zelfs wat werd ingekort. Dat laatste is ook nu nog goed zichtbaar. In de begroting voor het monument - aanwezig in het Huisarchief Twickel - is sprake van: "Aan smitswerk bij het inkorten van het kerkraam …f 75,-". Zo'n inkorting zou tegenwoordig bepaald minder goed denkbaar zijn.

Op het grafmonument prijkt het wapen van het geslacht Van Wassenaer Obdam, met leeuw en griffioen, en hun wapenspreuk "Mutando non mutor" (door mee te veranderen blijf ik dezelfde). Op de afdekplaat van de aan de voet van het monument gelegen grafkelder (nr. 23) is een achtregelig gedicht gebeiteld, waarvan de eerste regel luidt "Hier rust int kil verblyf der dooden" en de laatste "zy was gravin van Wassenaar". Opmerkelijk genoeg wordt nergens een naam vermeld, slechts twee data: "geb 19 sept 1772 overl 13 jan 1847". Opvallend is echter, dat op de op een afstand van ca 5 m gelegen grafkelder nr.1, dezelfde data  voorkomen; ze horen bij "Sophia Wilhelmina gravinne van Wassenaer, geboren baronnesse van Heeckeren van Kell", echtgenote van de in 1812 overleden Jacob Unico Wilhelm van Wassenaer Obdam.

Sinds 1657 waren alle ambachtsheren van Wassenaar en hun echtgenotes bijgezet in de Grote of St. Jacobskerk in Den Haag. Sinds 1827 echter mocht er niet meer in kerken worden begraven en de Grote Kerk had - en heeft - geen buitenbegraafplaats. Sophia werd daarom in 1847 begraven bij de Dorpskerk in Wassenaar (bij het monument). De redenen zullen waarschijnlijk de ambachtsrechtelijke banden met Wassenaar zijn geweest.

Drie jaar na de bijzetting van Sophia overleed Marie Cornélie van Wassenaer Obdam; zij volgde haar stiefmoeder in kelder nr. 23. Een paar jaar later hertrouwde haar man, Jacob Derk Carel van Heeckeren van Wassenaer, met Isabella Antoinette Sloet van Toutenburg en kreeg met haar drie kinderen. Toen Jacob Derk Carel's tweede vrouw overleed, in 1872, werd er een nieuwe plaats gezocht voor een veel grotere grafkelder. Kelder nr. 1 biedt plaats aan maar liefst 18 kisten!  Isabella Antoinette werd hierin bijgezet, maar ook de kisten van Sophia en Marie Cornélie werden naar de nieuwe kelder overgebracht. In 1875 verwisselde tenslotte Jacob Derk Carel het tijdelijke met het eeuwige; ook hij vond een plaats in de nieuwe kelder.

Toen in 1883 de oudste zoon van Jacob Derk Carel op kasteel Twickel in Delden overleed aan typhus en er daardoor een vervoersverbod gold voor het stoffelijk overschot, was er geen andere keus dan hem in Delden te begraven. Van het familiegraf in Wassenaar is vervolgens ook na 1883 geen gebruik meer gemaakt.

Marry Niphuis-Nell

Grafmonument van de Van wassenaers onder het ingestorte kerkraam. In het midden op de voorgrond grafkelder nr.1. Foto Marry Niphuis-Nell.