In 1615 hebben er in ons dorp enkele pamfletten gehangen, waarop te lezen viel, dat de korenmolen te huur was. Dit wil niet zeggen, dat hij op dat moment niet in gebruik was. Adriaen Jansz. en Maerten Claesz. waren van 1588 tot 1619 molenaar op de korenmolen. (Adriaen is zelfs nog tot 1627 alleen doorgegaan.)
Wat stond er zoal op dit pamflet? Laat ik een deel van de tekst in de oorspronkelijke vorm overnemen. U zult zien, dat deze tekst uit 1615 nog steeds te lezen is, zeker wanneer u hardop leest.
“Men laet eenen yegelijcken weten dat de Vrouwe Princesse van Ligne Vrouwe van Wassenaer etc. wil verhuyren voor langhe Jaren haerder Excellentie Coren Wint-molen staende buyten den Dorpe van Wassenaer. Die gadinghe hebben omme te huyren die komen tusschen dit ende Maendagh wesende den eersten Junij by de Vrouwe Princesse voorsz inden Haghe ten huyze van Meester Dirck van Leeuwen te Gouda omtrent de nieuwe Turf-marct of tot Delft int blaeuwe Schaep opte Verwers-dijck aenhooren de Voorwaerden ende doen sijn preffijt.
Den eenen segget den anderen voort.”
Uit de rest van de tekst blijkt, dat de huurder alle risico’s draagt. Of het nu om de molen zelf gaat of om het huis dat erbij hoort. Zo valt er onder meer te lezen, dat: “…al waert oock datter een oft meer roeden vande Vleughels quamen te vervallen ofte te verongelucken dat ook tot des Huyrders last ofte pericule staen sal sonder dat hy voor ‘teen of ‘tander aen sijn huyr-penningen sal moghen korten.”
Hoe kon deze Princesse nu een molen te huur aanbieden die in bedrijf was en waarvan het bijbehorende huis bewoond werd? In die tijd had de ambachtsheer van Wassenaar, Lamoraal de Ligne, nogal wat bezittingen in ons land. Tijdens de 80-jarige oorlog koos hij de zijde van de Spanjaarden en dit had tot gevolg dat hem zijn bezittingen door de Staten van Holland afgenomen waren. Gedurende het Twaalfjarige bestand werden deze bezittingen echter weer teruggegeven en De Ligne besloot tot verkoop over te gaan, maar dat lukte niet erg. Zijn vrouw, Maria de Melun, had hier meer succes mee en ze meende dat de Wassenaarse molen ook tot dit bezit behoorde, vandaar dat pamflet. De beide molenaars dachten hier anders over en zo kwam het uiteindelijk tot een proces, waarbij de Princesse kennelijk aan het kortste eind trok. Wél was het zo, dat de molenaars voor het windrecht en de huur van de molenaarswoning aan de Langstraat en de bijbehorende tuin aan ‘den huyse van Wassenaer’ een bepaald bedrag moesten betalen.
Carl Doeke Eisma
Aanplakbiljet wegens het verhuren van de Wassenaarse korenmolen uit 1625.
Huisarchief Twickel, Delden.