De afgelopen jaren is een van de oudste buitenplaatsen die Wassenaar rijk is, in de oude glorie hersteld, waarbij het hoofdgebouw op verbluffende wijze is gerestaureerd. Het gaat om de buitenplaats Langenhorst, gelegen aan de Rijksstraatweg naast hotel-restaurant De Bijhorst.

Dankzij het feit dat een deel van het terrein vroeger een leen was van de Van Wassenaers, is via de leenregisters de oudste geschiedenis van het landgoed te achterhalen. Die blijkt terug te gaan tot 1473 toen Tielman Oem de eigenaar was. Na zijn dood werd diens broer Jan Oem van Wijngaerden in 1498 als leenman bevestigd. Aanvankelijk moet Langenhorst een (naamloze) boerderij zijn geweest. Pas als het bezit in 1755 uit de boedel van wijlen jonkvrouwe Antoinette Goes wordt verkocht, is er sprake van “de buijtenplaets genaamd Langenhorst, ten wedersijden [van] de Rijweg tussen Leijden en ’s Hage, met deselfs heerenhuijsinge, stal en koetshuijs, laenen, boomgaerden etc.” Het is goed mogelijk dat de oude kelder in het huidige huis de melkkelder van de boerderij is.

In het midden van de 19^de eeuw is op de funderingen van het oude huis een nieuw, classicistisch herenhuis verrezen. Ook de parkaanleg is in de 19^de eeuw gewijzigd. In 1937 besloot de toenmalige eigenaar Cornelis van Stolk om het huis met een verdieping te verlagen. De befaamde architect F.A. Eschauzier kreeg de moeilijke taak om daar iets moois van te maken. Dat lukte uiteindelijk niet erg. Het resultaat was een wat wonderlijk huis, bestaand uit een parterre met daarboven een verhoudingsgewijs erg hoge kap. Aan die rare situatie is nu gelukkig een eind gekomen. In 2001 werd Langenhorst gekocht door D.N. Hart, president-directeur van een vastgoedonderneming. Hart besloot het landgoed te laten opknappen en het herenhuis in de 19^de-eeuwse vorm terug te brengen. Daartoe werd, na veel contacten met de Rijksdienst voor de Monumentenzorg en de gemeentelijke Monumentencommissie, het dak van het huis gesloopt, waarna een etage werd toegevoegd, evenals een nieuw dak. Dit dak is overigens wat afwijkend van de oorspronkelijke situatie; vroeger lagen er dakpannen op, nu is het dak gedekt door leien, wat wel een rijker effect geeft. Het dak wordt weer als vanouds gesierd door een slank klokkentorentje. De reconstructie van het huis is zeer zorgvuldig uitgevoerd en het resultaat is prachtig. Het vernieuwde landhuis Langenhorst kan zich nu weer meten met andere 19^de-eeuwse “tophuizen” uit de omgeving als Clingendael, De Paauw en (het volledig gereconstrueerde) Backershagen. Rond het huis vinden we nog een uitgestrekt park met een fraaie 18^de-eeuwse muur van de moestuin, evenals een fraai 19^de-eeuws koetshuis. We mogen de eigenaar dankbaar zijn dat hij de buitenplaats en met name het herenhuis in de oorspronkelijke staat heeft hersteld. Het is alleen jammer dat slechts weinig mensen ervan kunnen genieten, want vanaf de openbare weg is huize Langenhorst vrijwel niet te zien.

Robert van Lit

Huize Langenhorst. Foto Mariëtte van Lit, 2011.