In de vorige aflevering van Actueel Verleden beschreven we hoe in 1922 bij de wagenmaker H. van der Loo, die aan de Duinrellweg woonde, een brief in de bus viel. In deze gedrukte brief, die was ondertekend door baron en barones Van Heeckeren van Wassenaer, werd Van der Loo hartelijk bedankt voor zijn financiële bijdrage aan het huwelijksgeschenk dat de baron en barones mochten ontvangen.
Het geschenk was, zo bleek uit de brief, een bank, waarvan het kersverse echtpaar al een tekening had gezien. Aan het eind van het artikel vroegen we ons af om wat voor bank het hier ging en of deze bank nog bestaat. Ik legde de vraag voor aan Aafke Brunt die onlangs met pensioen is gegaan als archivaris van kasteel Twickel en die nu zelf met haar echtgenoot een Frans kasteel bewoont. Via de email kreeg ik per omgaande antwoord en ook diverse afbeeldingen van de bank. Volgens Aafke Brunt, die veel heeft gepubliceerd over de rijke geschiedenis van kasteel Twickel, gaat het hier om de zogeheten ‘pachtersbank’ die in de rotstuin van het kasteel staat. De bank is een geschenk van de pachters en het personeel van baron Van Heeckeren van Wassenaer. In mijn onnozelheid dacht ik even dat het hier ging om een leuke houten tuinbank, maar niets is minder waar. Rentmeester Bitter bood in 1922 namens de pachters en het personeel een buitengewoon monumentale, hardstenen bank aan, een tuinornament dat makkelijk de eeuwen kan trotseren.
Ontwerper van de bank was de vermaarde tuinarchitect Hugo Poortman. Hij had volgens tijdgenoten zelf ook een aristocratisch voorkomen en ging het liefst om met (hoog)adellijke personen. Bij diverse kastelen, waaronder ook Twickel, had Poortman belangrijke wijzigingen in het park ontworpen. Voor Twickel tekende hij een ietwat pompeuze bank in een nogal barokke trant, die werd voorzien van de familiewapens van het kersverse echtpaar. De steenhouwer die het werk moest uitvoeren maakte aanvankelijk bezwaar tegen enkele in zijn ogen al te pompeuze onderdelen van het ontwerp, maar moest uiteindelijk bakzeil halen. Tijdens de ‘blijde inkomst’ op 25 oktober 1922 op kasteel Twickel na terugkomst van hun huwelijksreis, kregen de baron en barones de bank officieel aangeboden.
De bank staat nu anno 2021 nog steeds te pronken in het park van Twickel. Volgend jaar bestaat de bank honderd jaar. Voor de lezers van deze rubriek moet dit toch een mooie aanleiding zijn om het park (opnieuw) te bezoeken. De bank is immers mede met Wassenaars geld gefinancierd. En Twickel is misschien wel het mooiste kasteelpark van Nederland. Als u dan in de gelegenheid bent om ook het kasteel te bezoeken, bent u een bevoorrecht mens.
Robert van Lit
Marie barones van Heeckeren van Wassenaer-gravin van Aldenburg Bentinck gezeten op de pachtersbank van Twickel.