In de vorige aflevering waren we te gast bij Jan Anderson in Vlaardingen, wiens grootvader tuinbaas was op Voorlinden. Jan Anderson, die in 1936 werd geboren aan de Haagse Beeklaan, kwam vaak bij zijn grootouders. Hij reisde dan met de Gele Tram en stapte uit bij de Zijdeweg. Of hij kwam met de trein (het Hofpleinlijntje Rotterdam-Den Haag-Scheveningen) die bij het station Renbaan aan de Buurtweg stopte.
Hij herinnert zich het huis van zijn grootouders bij het inrijhek van het landgoed aan de Buurtweg. Grootvader, die ook Jan Anderson heette, kende ook de tuinbazen van andere grote buitenplaatsen. Met velen van hen was hij bevriend; de tuinbazen hielden ook onderling wedstrijden. Op Voorlinden genoot slechts een enkeling het voorrecht om er te mogen vissen. Jan herinnert zich een cafébaas uit de Haagse Beeklaan die dat geregeld kwam doen. Zijn hengel stond voor hem klaar in het hok waarin het kachelhout werd bewaard. Op het landgoed werd ook gejaagd. Prins Hendrik, de echtgenoot van koningin Wilhelmina, was een van de jagers. Geregeld werd er vanuit het paleis naar grootvader gebeld, die dan het inrijhek dat doorgaans gesloten was, voor de prins open zette. Grootvader had zelf ook een jachtgeweer. Toen Jan een keer door opa’s hond werd gebeten, pakte opa zijn geweer en schoot de hond dood.
De afstand van de tuinmanswoning tot het landhuis Voorlinden was groot, zowel fysiek als figuurlijk. Op het grote huis kwam je eigenlijk nooit. Toch was de familie Loudon wel begaan met het personeel en zijn verwanten. Jan vertelt dat zijn grootouders Sinterklaas met cadeautjes vierden, maar dat de familie Loudon dat met kerstmis deed. Dan waren er geschenken voor de kinderen van de tuinbaas. Later werden ook de kleinkinderen bedacht met mooi geïllustreerde boekjes van Rie Cramer. Als er ’s winters ijs lag op de vijver van Voorlinden, mochten ook mensen van buiten het landgoed van de ijspret genieten.
Jan heeft indringende herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Nadat jonkheer Loudon was overleden, woonde zijn weduwe aan de overkant van de Buurtweg, in de villa Dennendreef (nu de residentie van de ambassadeur van Venezuela). Voorlinden werd gebruikt door de UFA, een Duits filmbedrijf, en filmsterren bevolkten het landhuis. Zij maakten later plaats voor Duitse oorlogsveteranen die op Voorlinden kwamen aansterken. Het waren jongens met zwarte mitella’s, sommigen misten een been. Grootvader was sinds 1940 ‘blokhoofd’ van de brandweer. Per buurt stond in een schuur of garage een mobiele brandspuit klaar om bij calamiteiten te kunnen gebruiken.
Later tijdens de bezetting maakte Jan mee dat er een V-2 vanaf Voorlinden werd afgevuurd. Vanuit het huis zag hij een grote oplegger met de ongeveer vijftien meter lange raket voorbij komen. Om het geheime wapen te kunnen lanceren, kapten de Duitsers een open plek in het bos. Toen de mobiele lanceerinrichting weer was verdwenen, bleef er een zwartgeblakerde plek tussen de bomen achter. Waarschijnlijk vanwege de lanceringen werden de grootouders van Jan Anderson geëvacueerd naar de Sophialaan. Zij keerden op 5 mei 1945 weer terug op Voorlinden.
Robert van Lit
De tuinmanswoning van Voorlinden in 1928 (collectie Jan Anderson, Vlaardingen)