In bijdrage 109 van deze rubriek werd een poging ondernomen om de herkomst van de naam van ons dorp te achterhalen. Het meest waarschijnlijk leek de verklaring dat Wasnare, de oorspronkelijke naam, opgebouwd is uit de woorden Wasa (drassig, laag gelegen land) en Nare (in de nabijheid van, vergelijkbaar met het Engelse near). Onlangs sprak ik in de Bibliotheek met een dorpsgenoot die een meer dan gemiddelde belangstelling voor de geschiedenis van ons land heeft en hij vertelde me dat hij een andere verklaring in een artikel tegengekomen was.
In het Leidsch Jaarboekje van 1917 schreef Frans Gordon een artikel over de grafelijke domeinen in Rijnland. Hierin staat onder andere: "De Fransche Koning Lotharius (914 tot 986) schonk aan zekeren ons getrouwen graaf Diederik (ca 932 tot 988) het foreest Wasda in zijn graafschap met maden, wateren, bouwlanden, uitgangen en vervallen en met het tot gezegd foreest behoorende zaken." Deze schenking is vastgelegd in een charter, gedateerd op 13 April 969. Foreest is een ander woord voor woud, met ‘maden’ wordt grasland bedoeld, ‘uitgangen’ wil zeggen hetgeen uit de grond komt, ‘vervallen’ doelt op rente en andere inkomsten en een ‘charter’ is een gezegelde overeenkomst. Lange tijd is men er van uitgegaan dat dit foreest in de provincie Zeeland lag, maar dit is weerlegd. Frans Gordon merkt hierover op: "Dit foreest lag tussen Katwijk en Den Haag. Een groep woningen werd in die tijd aangeduid met het woord hara. Wasdahara dus. De schrijfwijze van dit woord is in de loop der jaren veranderd, van Wassanara tot uiteindelijk Wassenaar." Aanvankelijk ging het om een leen, maar dit werd na enige tijd veranderd in 'geheellijk en erfelijk te bezitten'. Diederik is Dirk II, Graaf van Holland en West-Friesland. Hij had al een groot deel van ons kustgebied in bezit.
Omdat je in zo'n geval nooit van één bron mag uitgaan, ben ik op zoek gegaan naar andere bronnen en ik heb er nog enkele gevonden. In de zeventiende eeuw is de Rijmkroniek van Klaas Kolijn verschenen. Het gaat hier om een imitatie van de Middeleeuwsche Rijmkronieken en ook hij plaatst het foreest Wasda ten zuiden van Katwijk. Later is ontdekt dat het hier om een mystificatie gaat en met dit soort gegevens moeten we dan ook voorzichtig zijn.
Ook de bekende schrijver Willem Bilderdijk (1756 tot 1831) geeft in zijn postuum uitgegeven Geschiedenis des Vaderlands deel I (1832) aan waar dit foreest zich bevond, al drukt hij zich iets voorzichtiger uit: "Mooglijk Wassenaar."In het blad Semafoor van februari 2012 wordt dit foreest ook genoemd. Dit is een uitgave van de Studiekring Eerste Millennium van de geschiedenis van de Lage Landen. Menno Knul schrijft hierover: "Het gaat hier om een gebied tussen Rijnsburg en Den Haag. De namen Waa(l)sdorp en Waa(l)sdorper vlakte herinneren hier nog aan." Helemaal zeker is deze plaatsaanduiding niet, omdat andere gezaghebbende auteurs zoals de archivaris dr. Anton Koch, samensteller van het in 1970 verschenen Oorkondenboek van Holland en Zeeland tot 1299, Wasda lokaliseren in Noord Frankrijk.
Met dank aan André Dijkhuizen.
Carl Doeke Eisma
Jaarboekje 1917 van de Historische Vereniging Oud Leiden.