Nummer 133 van deze rubriek ging over Helene Kröller-Müller. In dat artikel staat de zin: Vier jaar later koopt de familie in Wassenaar het landgoed Ellenwoude. In het boekje Macht en Pracht dat ter gelegenheid van de Open Monumentendag 2013 verschenen is, staat het artikel: Groot Haesebroek: Rijksmuseum Kröller-Müller in Wassenaar en ook hierin wordt het landgoed Ellenwoude genoemd. Er staat: "Ze hadden zelfs al een naam voor het huis en het landgoed bedacht: Ellenwoude." De vraag waar deze naam vandaan komt, heeft me al die jaren beziggehouden. Met enige hulp denk ik het antwoord gevonden te hebben,  al hou ik ook nu nog een slag om de arm.

 Elmwood
Rond 1900 geeft Cornelis J. van der Oudermeulen de Wassenaarse architect G.J. van der Mark de opdracht om nabij de kruising Stoeplaan Buurtweg een villa te bouwen. De vrouw van Cornelis kende een Russische prinses die hier zou gaan wonen. Dit laatste is niet doorgegaan omdat de arts die deze prinses behandelde haar aanraadde om in Parijs te gaan wonen en vervolgens heeft de zoon van Cornelis er enige tijd gewoond. Deze zoon was getrouwd met een Amerikaanse en zij heeft waarschijnlijk de naam Elmwood voor dit landgoed bedacht. Er zullen ongetwijfeld iepen in de nabije omgeving gestaan hebben. Cornelis is in 1904 overleden en in datzelfde jaar wordt de villa met de omliggende weilanden verkocht aan een tweetal maatschappijen, die het op dezelfde dag doorverkochten aan Adriaan Goekoop. In de betreffende koopakte wordt de naam Elmwood dan ook genoemd. Rond 1906 wordt de villa zelf gesloopt. In 1908 komt een en ander in het bezit van Jhr. H.M. Speelman en op 2 januari 1911 wordt Anton Kröller de eigenaar. Hij woonde op dat moment in Den Haag en hij was samen met zijn vrouw Helene op zoek naar een terrein waar een ‘museumhuis’ zoals Helene dat noemde, gebouwd zou kunnen worden. Het moest op een rustige plek zijn omdat Helene erg op haar rust gesteld was. Enkele vooraanstaande architecten uit die tijd, waaronder H. P. Berlage, kregen de opdracht om een dergelijk museumhuis te ontwerpen. Op ware grootte wel te verstaan. Dit had tot gevolg dat men met behulp van zeildoek en latten de inmiddels vervaardigde maquette op ware grootte ging nabouwen. Ik voeg bij dit artikel een illustratie van het gipsontwerp van Berlage, vooral ook omdat hij er de naam Elmwood aan toegevoegd heeft. Zo weet ik zeker over welke locatie we het hier hebben. Uiteindelijk is dit plan niet doorgegaan met als voornaamste reden dat de gele tram vlak langs deze te bouwen villa zou komen te rijden en dat strookte niet met de rust die vooral Helene van groot belang vond. In 1917 is dit terrein aan G.A. Kessler verkocht.

Ellenwoude

Dat de naam Ellenwoude die in diverse publicaties voorkomt verband houdt met de naam Elmwood lijkt me voor de hand liggend. In hoeverre de voornaam van  Helene Kröller-Müller hierbij een rol gespeeld heeft, is mij niet bekend.

Carl Doeke Eisma

H.P. Berlage, Gipsmodel van een ontwerp voor landhuis Ellenwoude, ca 1912, Kröller-Müller Museum, Otterlo, Nederland].