Kort geleden vond ik bij toeval op een verzamelaarsbeurs een oude prentbriefkaart van Wassenaar. Hoewel de kaart wel geadresseerd was, ontbraken postzegel en poststempel. Het onderschrift luidde “Groeten van het Nieuwe Huis Den Deijl”.
Bij de aankoop waren direct twee dingen duidelijk. Ten eerste was aan de vormgeving van de adreszijde te zien dat de kaart vóór 1905 geproduceerd was. Ten tweede dat tot de afgebeelde panden niet behoorde het café-restaurant “het Nieuwe Huis Den Deijl”, dat vroeger aan de Rijksstraatweg lag.
Het bepalen van de plaats waar de foto gemaakt werd, kostte wat meer moeite. De afbeelding herkende ik niet en in de beide deeltjes “Wassenaar in oude ansichten” trof ik hem niet aan. De fotocollectie in het gemeentearchief leek mij te groot om ongericht te gaan zoeken. Dan liever puzzelen. Wat is er eigenlijk precies te zien op het plaatje? Uiterst rechts enkele huizen, waarlangs een vaart ligt. Deze lijkt dood te lopen bij het huisje links van het midden. In de vaart ligt een binnenscheepje, mogelijk een westlander praam. Aan boord staan enkele mensen en een loopplank ligt uit, verbonden met planken op de wal, misschien bedoeld om gemakkelijker met kruiwagens te laden of te lossen. De handvatten van een rechtop staande kruiwagen zijn op de voorgrond rechts nog juist te herkennen. Op de brede walkant staan enkele volwassenen en een groepje kinderen, aan de linkerzijde een weg met een mooie rij bomen. Tot zover geen specifieke herkenningspunten.
Gelukkig is op de achtergrond, in het midden van de foto, min of meer in het verlengde van de vaart, de spits van de Dorpskerk goed zichtbaar. Op het verkeerde been gezet door het onderschrift op de kaart, zocht ik deze situatie eerst vergeefs in de buurt van Den Deijl. Echter met behulp van een omstreeks 1895 getekende kadastrale kaart die in het gemeentearchief bewaard wordt, bleek ten slotte dat er maar één vaarwater was waar deze foto gemaakt kan zijn: De Schulpsloot (ook wel Schelpsloot genoemd). Met deze kennis vond ik nu een vrijwel identieke afbeelding in de fotocollectie van het gemeentearchief en op bladzijde 61 van de publicatie van Robert van Lit, “Geschiedenis en verklaring van de straatnamen in Wassenaar”. Overigens was het mij ontgaan dat deze afbeelding ook stond in aflevering 373 van Actueel Verleden, door Carl Doeke Eisma. Geen van deze ansichtkaarten had echter het onderschrift “Groeten van het Nieuwe Huis Den Deijl”.
Nu de locatie vastgesteld is, kan de datering van de foto nog wat aangescherpt worden. Aantal en plaats van de afgebeelde gebouwen was toen nog onveranderd sinds de kadastrale opmeting van 1822. Aan de Kerkstraat, op de achtergrond van links naar rechts lopend, is geen sprake van bouwactiviteit. Echter in mei 1899 werd daar, ongeveer in het midden van de foto, de eerste steen gelegd van het klooster van de zusters Franciscanessen. Dit betekent dat de foto vóór de zomer van 1899 gemaakt moet zijn. Deze datering stemt overeen met de periode waarin de kaart geproduceerd is. De gebruikte druktechniek – lithografie – werd na 1900 niet meer toegepast bij het maken van prentbriefkaarten.
Albert Clobus
Ansichtkaart met foto van de Schulpsloot of Schelpsloot (rechts) omstreeks 1899. Op de achtergrond de toren van de Dorpskerk. De fotograaf stond ter plaatse van de huidige Korenlaan en keek in noordwestelijke richting.