In De Tijd en De Maasbode van 12 augustus 1959 trof ik een artikel aan met als kop: Dorpsplein Wassenaar bedreigd. Hierin wordt de vraag gesteld of het Plein in het centrum van Wassenaar in de huidige vorm gehandhaafd moet worden of dat dit Plein belangrijk moet worden vergroot. Dit is niet de eerste keer dat deze vraag gesteld wordt zoals uit het boek Wassenaar in de TweedeWereldoorlog blijkt.
In 1944 schrijft het hoofd Gemeentewerken, J. de Haan, dat er bij de Dorpskerk een groot plein zou moeten komen, de Brink, waaraan een gemeentehuis en een bibliotheek zouden moeten worden gebouwd.
Het Komplan
In 1954 ontwierp de stedebouwkundige prof. ir. J.H. Froger (1903 - 1976) op verzoek van het gemeentebestuur een plan teneinde het reeds bestaande uitbreidingsplan grondig te herzien. Een deel hiervan betrof het Plein met omgeving en dit deel werd het Komplan genoemd. Ik citeer de bovengenoemde krant: "Een onderdeel van dit plan is de verruiming van het dorpsplein, ten behoeve van het verkeer. Deze karakteristieke plaats in Wassenaar zou drie maal zo groot moeten worden. Twee rijen huizen zouden daardoor moeten verdwijnen. Het dorpsplein van Wassenaar is een kleine, driehoekige, onwaarschijnlijk rustige ruimte die in deze tijd van het jaar overschaduwd wordt door het dichte bladerdak van een aantal zware kastanjebomen. Er staat een oude dorpspomp. Aan de drie zijden van het plein staan wat huizen, een paar winkels, een schilderswerkplaats en een onaanzienlijk hotel-café dat de naam 'Het Wapen van Wassenaar' schijnt te dragen. Vanaf het plein heeft men het beperkte uitzicht op de oude Nederlands Hervormde Kerk. Deze kerk staat op de monumentenlijst, evenals één gebouw op het plein zelf, het zogenaamde Baljuwhuis." Ik kan me niet voorstellen dat de toenmalige eigenaresse van het hotel-café, tante Netje zoals ze genoemd werd en de kelner Vosje die er werkte het met de omschrijving “onaanzienlijk” eens waren. Op de kerk en het Baljuwhuis na zouden de huizen, de winkels en de schilderswerkplaats van Floor Pas afgebroken moeten worden. Froger geeft in een toelichting aan waarom dit zou moeten gebeuren: "Het oude dorp vertoont op bescheiden schaal dezelfde tekorten die in veel oude stadsdelen optreden, namelijk een gebrek aan ruimte en een zekere mate van verkrotting. Bovendien zal de bijzonder fraaie oude kerk naar het centrum toe beter uitkomen." Hij omschrijft dit deel van ons dorp als 'een boerse toevalligheid'. De gemeenteraad zag kennelijk iets in dit plan en keurde het dan ook goed.
Verzet
Nadat er in een plaatselijke krant een artikel over dit plan gestaan had, kwamen de protesten los. Er werd een protestvergadering georganiseerd en een lijst met handtekeningen werd samen met een bezwaarschrift op het Raadhuis afgegeven. Ook de bekende architect J.J.P. Oud die in Wassenaar woonde, tekende bezwaar aan. Hij was van mening dat bij de uitvoering van dit plan het bekoorlijke dorpspleintje - een van de aardigste die hij in Nederland kende - verminkt zou worden. Gedeputeerde Staten en de Raad van State keerden zich samen met de Staatssecretaris van Onderwijs, Kunsten en Wetenschap tegen dit plan. Zoals u op de bijgevoegde foto kunt zien, heeft dit gevolgen gehad. Het pleintje is nog steeds onwaarschijnlijk rustig en dat is maar goed ook.
Carl Doeke Eisma
Een onwaarschijnlijk rustig pleintje. Foto gemaakt door Mariëtte van Lit.