In het boekje Macht en Pracht dat in verband met de Open Monumentendag van 2013 uitgegeven is, staat een verhaal met als titel Groot Haesebroek: Rijksmuseum Kröller-Müller in Wassenaar. Voordat de verzameling van Helene Kröller-Müller een plaatsje kreeg in het museum op de Hoge Veluwe - dit museum werd op 13 juli 1938 geopend - bestond de mogelijkheid om een deel hiervan, van 15 juni 1937 tot 3 oktober 1937 in Wassenaar te bekijken. Ik vroeg mij af of dit de eerste keer was dat het publiek de collectie kon bekijken en dat blijkt niet het geval te zijn.

Verhuisd naar Wassenaar
Nadat Helene in 1906 de kunstkenner H.P.Bremmer had leren kennen is ze begonnen met het verzamelen van kunst. Ze was van mening dat haar aankopen tentoongesteld moesten worden voor het publiek en vanaf 1913 was dat het geval in een deel van het kantoor van haar man op het adres Lange Voorhout 3 in Den Haag. Op 1 mei 1916 kwam ze in Wassenaar wonen in het huis Groot Haesebroek dat eerst een grondige restauratie had ondergaan. Dit huis is later afgebroken en in 1929 vervangen door het huidige huis op het adres Groot Haesebroekseweg 39.

De kunstkamer
Via Bremmer had Helene de kunstschilder Bart van der Leck leren kennen en ze heeft enkele werken van hem gekocht. Tijdens de restauratie van het huis Groot Haesebroek had ze er al rekening mee gehouden dat er een kunstkamer moest komen. De bekende architect Berlage heeft hier enkele kasten, een ovale tafel en stoelen voor ontworpen. Bart van der Leck maakte een ontwerp voor de verdere inrichting van deze kamer. Het gaat dan vooral om de kleur van de wanden en deuren, het kleed en de bekleding van de stoelen. Dit alles moest één geheel worden. Dit ontwerp zou uitgevoerd worden door de firma H.P. Mutters en Zoon uit Den Haag. Samen met de architect die de restauratie voor zijn rekening nam, is hij een en ander bij die firma gaan bespreken. Omdat ze niet tot overeenstemming konden komen, zijn ze min of meer met ruzie uit elkaar gegaan. Wie zou hier de leiding nemen, de architect of de kunstschilder? Bart van der Leck bedankte voor de eer en schreef hierover: "Is er een monumentaal gegeven van onzen tijd of eens een kamer waar wat moet worden gemaakt, dan gaarne, maar om zo verversbaas te zijn, daarin heb ik in 't geheel geen lust." Kortom hij wilde het geheel voor zijn rekening nemen en niet alleen enkele details. Dit ontwerp - ik voeg het hierbij - is dan ook niet uitgevoerd. De inrichting van de kamer is kennelijk op een andere manier tot stand gekomen en vervolgens werd deze kamer als een kleine tentoonstellingsruimte gebruikt. De kunstcriticus Bremmer gaf hier cursussen over de kunst en kunstenaars van die tijd. De relatie tussen Helene Kröller-Müller en Bart van der Leck kwam mede hierdoor flink onder druk te staan.

Carl Doeke Eisma

Ontwerp van Bart van der Leck voor de inrichting van de kunstkamer van het Huis Groot Haesebroek

De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.