In het begin van de jaren zestig verscheen het boek Wassenaar oase in de Randstad, geschreven door L.G. Oosterling. Hierin krijgen zowel het verleden als het (toenmalige) heden van ons dorp een plaatsje. In het hoofdstuk met als titel Het oude dorp vertelt hij ons iets over de molen Windlust.
Ik citeer: Wij willen nu onze aandacht vestigen op de molen, die de naam Windlust draagt en een pronkjuweel is uit een grijs verleden. Deze molen, een zogenaamde baliemolen, heeft niet altijd dezelfde vorm gehad. In het begin van de 15e eeuw werd er reeds gewag gemaakt van een 'koornmolen' te Wassenaar. Toen was het echter een 'spinnekopmolen'. Reeds vele jaren en generaties oefende de familie Mansvelt hier het muldersbedrijf uit en deze korenmolen heeft het graan gemalen voor het brood van de Wassenaarders. De voortschrijdende techniek heeft echter ook deze molen overbodig gemaakt. Hoewel de gemeente de molen heeft aangekocht om te voorkomen dat hij uit het dorpsbeeld zou verdwijnen, doet het toch weemoedig aan, te weten dat na de grondige en kostbare restauratie, de molen slechts zo nu en dan in gebruik zal worden gesteld om ons nog een enkele keer te laten genieten van het spel van wind en wieken. Tot zover Oosterling. Hij heeft gelijk dat er voor de huidige molen een ander type molen stond, maar dit was geen spinnnekop, maar een standerdmolen. Het voornaamste verschil zit 'm in het feit dat de standerdmolen in z'n geheel om een balk - de standerd - draait en dat bij een spinnenkop alleen het bovenste gedeelte draait. Van de ongeveer dertig spinnekopmolens die er momenteel in ons land staan - verreweg de meeste staan in Friesland - zijn dit op twee na poldermolens die moeten zorgen dat het waterpeil in de betreffende polder niet te hoog of te laag staat. En dat een enkele keer draaien was in zijn tijd inderdaad het geval, maar nu zeker niet meer. Iedere zaterdag gaan de wieken - bij voldoende wind uiteraard - rond en als de windkracht boven de vier op de schaal van Beaufort komt wordt er zelfs gemalen, zodat bakker Kaptein nog steeds molenbrood voor de Wassenaarders kan bakken. Ik heb begrepen dat het Windlustpannetje één van de best verkochte broden uit zijn assortiment is! Kortom ondanks het feit dat de voortschrijdende techniek dit soort werktuigen in economische zin overbodig gemaakt heeft, kunnen we stellen dat onze molen een nog in bedrijf zijnde molen is.
Carl Doeke Eisma
De Wassenaarse standerd korenmolen op een kaart van 1550. Huisarchief Twickel.