Afgelopen september wisten de lokale huis-aan-huisbladen ons te melden dat er op provinciaal niveau gefilosofeerd wordt over de toekomst van Wassenaar als zelfstandige gemeente. Er zouden ideeën leven over een samengaan van Wassenaar met Voorschoten, danwel van Wassenaar, Voorschoten en Leidschendam-Voorburg.
De Wassenaarder was niet erg onder de indruk van dit nieuws, want schrijft zij laconiek: "Eens in de zoveel jaar worden die ideetjes gelanceerd". Maar dat gedachten over een fusie zelfs al twee eeuwen oud zijn, zal ook bij De Wassenaarder niet algemeen bekend zijn geweest.
Het is eind 1799 en de Bataafse Republiek is alweer bijna vijf jaar oud. De bestuursstructuren van de voormalige Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden zijn verleden tijd. Het voormalige 'ambacht' van Wassenaar en Zuidwijk heet nu 'gemeente'. En het maakt niet langer deel uit van het gewest Holland, maar van het departement van de Delf. Bij alle bestuurlijke veranderingen blijft ook de indeling van de gemeenten niet buiten schot.
De Commissie tot de Verdeeling der Gemeentens in de Bataafsche Republiek brengt een rapport uit waarin wordt voorgesteld dat "Wassenaer en Zuidwijk zoude werden gecombineerd met Voorschoten en met Veur". Veur was toen nog een zelfstandig dorp, gelegen tussen Voorschoten (vanaf Duivenvoorde) en het dorp bij de Leidsche Dam. Zoals wel bijna verwacht kan worden leidt dit van de Wassenaarse kant tot protest. In eerste instantie overigens nog niet zozeer tegen de samenvoeging. Maar wel tegen het voorstel om Voorschoten tot de "hoofdplaats" te maken. Wassenaar besluit om een rekest te richten aan de Eerste Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam van de Bataafse Republiek waarin wordt verzocht om, hoe kan het anders, Wassenaar tot hoofdplaats te maken. Het verzoek wordt uiteraard met redenen omkleed.
Het Wassenaarse bestuur veronderstelt dat Voorschoten tot hoofdplaats is gekozen omdat "daar door alles op de gemakkelijkste wijze zoude konnen werden bestuurd, en met de meeste spoed alle de aanschrijvingen en ordres van dit Vertegenwoordigend Lichaam en verdere Hooge Bestuuren, zouden konnen werden ter uitvoer gebragt." En "Dat zulks in den eersten opslag wel waarschijnelijk voorkomt" als men de ligging van de drie dorpen in ogenschouw neemt. Maar, zo schrijven ze, dan heeft men toch niet gelet op de "uitgestrektheid der jurisdictie van Wassenaer en Zuijdwijk na[ar] de kant van den Haag; alwaar dezelve strekt tot het Raamwegje, aan de zuidwestzijde van de buitenplaats van griffier Fagel, tegen Haag-ambagt, niet verre van de Dennewegsbrug." Welnu, redeneert het Wassenaarse bestuur, "van den Denneweg over Wassenaer tot [naar] Voorschoten is een distantie van 3687 roeden [bijna 14 km]", terwijl "van den Leidschendam over Voorschoten tot [naar] Wassenaer maar een distantie is van 2821 roeden [10,6 km]". En dat betekent dat gemeentebestuurders en andere inwoners die in dit "uiterste gedeelte van Wassenaer" wonen, 866 [3,3 km] roeden méér zouden moeten afleggen naar de hoofdplaats wanneer dit Voorschoten zou zijn, dan inwoners die in "het uiterste van Voorschoten en Veur" wonen naar de hoofdplaats zouden moeten afleggen wanneer dit Wassenaar zou zijn. En deze 866 roeden is "weinig minder dan drie quartier uurs gaans". Lopen dus, drie kwartier langer! Bovenop toch al ruim twee uur te voet!
Bovendien, zo gaat het rekest verder, heeft Wassenaar 1753 zielen, terwijl Voorschoten en Veur samen er niet meer dan 1741 hebben. Dus heeft "Wassenaer alléén zoo veel met het Gemeente Bestuur te doen [....] als Voorschoten en Veur te samen". En daarom kan er maar één conclusie zijn: "tot nut van de drie voorengemelde te combineeren plaatsen" ligt het voor de hand, dat Wassenaar de hoofdplaats wordt!
Marry Niphuis-Nell