In zijn woning in de Schoolstraat overleed op 9 juni 1848 de 64-jarige Fredrik van der Veen. Hij was jarenlang hoofd van de openbare school te Wassenaar (Schoolstraat 9). De gemeente zette een procedure in gang om de ontstane vacature te vervullen. Om de beste kandidaat te selecteren organiseerde men een vergelijkend examen.
Dit werd op 25 september gehouden in twee kamers in het Wapen van Wassenaer (nu Regthuys) die de gemeente huurde van kastelein Jacob Dobbe. Burgemeester Van Bergen was één van de vier leden van de examencommissie. Voorzitter was schoolopziener Matthijs Siegenbeek, een 74-jarige emeritus hoogleraar aan de Universiteit Leiden. Omdat de professor wat doof was, nam hij het examen geheel schriftelijk af. Er waren uiteindelijk 23 kandidaten, onder wie Coenraad Elling (1817-1901) die al zeven jaar in Wassenaar had gewerkt als ondermeester bij Van der Veen. Elling slaagde als beste en werd – na goedkeuring door de verantwoordelijke minister – door de gemeente aangesteld.
Deze benoeming viel helemaal verkeerd bij medekandidaat J.G. Braun, ondermeester bij de stadsschool in de Lombardstraat te Den Haag, die als derde was geëindigd. Braun vond dat hij eigenlijk net zo goed was als Elling en dat hij bij het examen onvoldoende gelegenheid kreeg zijn zegje te doen. Hij verweet voorzitter Siegenbeek partijdigheid. Om zijn gelijk te halen en alsnog benoemd te worden schreef Braun meerdere rekesten aan de minister. Ten slotte schreef Braun ook aan de koning. Uit deze lange epistels bleek dat hij zich vooral als katholiek gediscrimineerd voelde door de protestantse examencommissie. Hij verwees veelvuldig naar procedurefouten en naar zijns inziens overtreden regels. Het katholieke dagblad “De Tijd” pakte deze kwestie op en wijdde er vele pagina’s aan met suggestieve en verontwaardigde teksten. Zo wees men erop dat de Wassenaarse kinderen, merendeels katholiek, al vele jaren moesten zuchten onder de dwang van een protestantse onderwijzer. Toegegeven moest echter worden dat de overledene een prima schoolmeester was geweest en nimmer vijandig tegenover katholieken. Ook schreef het dagblad over een complot dat gesmeed zou zijn door Siegenbeek, de burgemeester en de ambachtsvrouwe, gravin van Wassenaer Obdam, om Braun buiten de deur te houden. De felle krantenteksten hielden ongetwijfeld verband met de toen actuele politieke strijd rond de vrijheid van onderwijs. Alle schrijverij had overigens geen effect. Met instemming van de koning deelde de minister Braun koeltjes mede dat, na nauwkeurig onderzoek, was gebleken dat zijn bezwaren ongegrond waren en dat er geen aanleiding was om hem alsnog in Wassenaar te benoemen. “De Tijd” zweeg daarna over deze zaak. Wat er van Braun geworden is weet ik niet, maar Coenraad Elling bleef tot zijn pensioen, eind 1882, hoofd van de openbare school.
Albert Clobus
De Schoolstraat gezien in de richting van het Plein omstreeks 1910. Het pand rechts achter de twee kinderen was de openbare school, nu Schoolstraat 9. Het huis direct links daarvan, met de puntgevel, was de “kleinkinderschool”. (collectie Gemeentearchief Wassenaar).