Onlangs werd mij via mijn computer verzocht een vragenlijst in te vullen waardoor duidelijk werd hoe ik over het samenvoegen van ons fraaie dorp met een andere gemeente denk. Ik vroeg mij af of dit de eerste keer is dat men op dat idee gekomen is. Na enig zoeken vond ik een antwoord op deze vraag zoals uit de rest van dit artikel zal blijken.

 Het Algemeen Dagblad van 1 februari 1926

Op 31 januari was een wetsontwerp verschenen 'tot wijziging der grenzen van de gemeente 's-Gravenhage en tot opheffing van Voorburg en Rijswijk.' Wassenaar wordt in dit krantenartikel ook genoemd, ik citeer: "Misschien wel de geheele, maar in ieder geval toch een zeer groot deel der motivering van Gedeputeerden voor de annexatie van Voorburg en Rijswijk kan, mutatis mutandis natuurlijk, ook gelden voor de annexatie van Wassenaar. Alleen zijn de 'bebouwde kommen' van Wassenaar en Den Haag nog niet zoo saamgekomen. Oogenschijnlijk althans niet, want de schijn bedriegt hier een beetje. Aan de grenzen van beide gemeenten namelijk wordt de bebouwing gevormd door villaparken. En nu is aan de Haagschen kant van den Spoorweg het villapark Marlot al zoowat volgebouwd, terwijl dadelijk aan den anderen, Wassenaarschen kant, ook al een villapark is verrezen. Wanneer dat zo doorgaat, zullen de bebouwingen van beide gemeenten werkelijk spoedig aaneengesloten zijn geworden. Intusschen, toegegeven moet worden, dat voor Den Haag de annexatie van Wassenaar lang niet zoo dringt als die van Voorburg en Rijswijk. Opmerkelijk blijft echter evengoed de snelle uitbreiding van Den Haag aan den Wassenaarschen kant en de snelle uitbreiding van Wassenaar aan den Haagschen kant. Wie in langen tijd zijn neus niet onder het viaduct op den Leidschen Straatweg heeft gestoken en den Zijdeweg ingekeken heeft, zal verbaasd staan, als hij daar komt."

We moeten ons wel realiseren dat annexatie, het inlijven van een bepaald gebied, iets anders is dan samenvoegen. Toch, of moet ik schrijven gelukkig, is deze annexatie niet doorgegaan en dat geldt ook voor Voorburg en Rijswijk. In Het Vaderland van 3 maart 1926 las ik het volgende: "Laten Den Haag en Wassenaar de handen ineen slaan en in plaats van alleen op eigenbelangen te letten, streven naar the greatest happines of the greatest number. Het niet altijd aantrekkelijk beeld der annexatie kan dan in een ver verschiet vernevelen."

Omdat ik de uitdrukking The greatest happines of the greatest number in bovenstaande zin niet kon plaatsen heb ik de betekenis ervan opgezocht. Een handeling is moreel juist indien ze het meest bijdraagt tot de vermeerdering van het totale maatschappelijk belang en daar valt weinig tegenin te brengen. En als ik toch bezig ben, mutatis mutandis betekent met de nodige veranderingen.

Wie weet kunnen de mensen die gaan beslissen of Wassenaar moet worden samengevoegd met een andere gemeente hier lering uit trekken. Dat vernevelen in een ver verschiet lijkt me zo gek nog niet.

Carl Doeke Eisma