Het heeft zeker vijftig jaar geduurd voordat ik als kunstenaar enigszins mezelf was. Deze uitspraak werd een flink aantal jaren geleden gedaan door een kunstenaar die in ons dorp gewoond heeft en wel op het adres Oostdorperweg 100, Paul Citroen.

Paul, of liever Roelof Paul, werd op 15 december 1896 in Berlijn geboren. Zijn ouders, die uit Nederland kwamen, waren eigenaar van een bontzaak. Al op jonge leeftijd werd duidelijk dat hij aanleg voor tekenen had. Hij ging dan ook aan de Kunsthochschule in Berlijn studeren en enkele jaren later volgde hij een opleiding aan het Bauhaus te Weimar, waar hij onder andere les kreeg van Paul Klee en Wassily Kandinsky. In deze tijd hield hij zich ook bezig met het maken van fotocollages. Eén van die collages: Metropolis, speciaal gemaakt voor een Bauhaus-tentoonstelling, trok de aandacht van kunstliefhebbers ook buiten Duitsland.

Na een verblijf in Zwitserland en Parijs vestigde hij zich in 1927 in Amsterdam. Van 1937 tot 1960 – met een onderbreking tijdens de oorlogsjaren toen hij ondergedoken was – gaf hij les aan de Academie in Den Haag. Hij was van mening, dat het vooral om de sfeer van een kunstwerk gaat. Details moeten alleen gebruikt worden als ze echt nodig zijn. Dit is ook in zijn foto’s het geval. Zo maakte hij uitsneden uit zijn negatieven en onscherpte werd soms bewust toegepast.

Hoewel hij zowel landschappen als stillevens schilderde is hij vooral bekend geworden als portrettist. Hij heeft dan ook meer dan 7000 portretten nagelaten, geschilderd, gefotografeerd, maar vooral getekend. Zo maakte hij een portret van Peter Vos, Liesbeth List en Gerrit Kouwenaar, om enkele voorbeelden te noemen. Ook staan er postzegelontwerpen op zijn naam. ( zomer 1949 )

Aanvankelijk had hij in Wassenaar een atelier boven een bakkerij, later werkte hij in kasteel Duinrell.

Op jonge leeftijd begon hij met het verzamelen van eigentijdse kunst. Zijn ouders hadden grote belangstelling voor kunst en literatuur en zijn vader had hem om dit verzamelen mogelijk te maken een geldbedrag geschonken.

Paul Citroen is op 13 maart 1983 overleden.

In een artikel over hem, geschreven door één van de modellen die hij enkele malen  uitgebeeld heeft, trof ik de volgende zin aan: Hij was heel bekend en Wassenaar was erg trots op hem. Hier valt weinig tegenin te brengen, dacht ik zo.

Carl Doeke Eisma

Uit: Nieuwe Haagse School, Den Haag 2002, blz. 27, “zelfportret met penhouder”