Tijdens mijn zoektocht naar gegevens die betrekking hebben op de kunstenaar Philip Zilcken ( 1857-1930) ontdekte ik dat de bekende Franse dichter Paul Verlaine (1844-1896) een dag of tien in de maand november van het jaar 1892 bij hem in Wassenaar gelogeerd heeft. Philip woonde toen met zijn vrouw en dochtertje Renée in een villa met een losstaand atelier aan de Bezuidenhoutseweg.
Later, in 1908, kwam er naast deze villa een ijsbaan die in 1956 in verband met de aanleg van Mariahoeve gesloten werd. Langs die ijsbaan liep de Molensloot waar ik als kind gevaren heb met een zelfgemaakt vlot, gemaakt van koekblikken die na de bevrijding van de Tweede Wereldoorlog verzameld werden. Die villa was genoemd naar een jonggestorven dochtertje van Philip en zijn vrouw, Villa Hélène. Na de grenswijziging tussen Wassenaar en Den Haag in 1907 kwamen de villa en het atelier op Haags grondgebied te liggen. In verband met het verbreden van de Bezuidenhoutseweg heeft de gemeente Den Haag in 1919 de villa aangekocht en laten slopen. Het atelier is pas in 1956 gesloopt. Van 1921 tot 1956 heeft hier een vriend van Philip gewoond, de Russische kunstschilder Leonid Sologoub.
Paul Verlaine
Naast dichters als Charles Baudelaire en Arthur Rimbaud wordt Paul Verlaine als een van de grootste Franse dichters van zijn tijd gezien. Hij vond de klank van een gedicht belangrijker dan de inhoud. Zijn leven was een aaneenschakeling van drankproblemen en soms zelfs van geweld. Zo heeft hij in een staat van dronkenschap in 1873 zijn vriend Rimbaud in zijn arm geschoten met als gevolg dat hij 18 maanden in de gevangenis belandde. Van 2 tot 13 november 1892 bevond hij zich in ons land en hij heeft die reis beschreven in Quinze jours en Hollande dat later vertaald is met als titel Twee weken Holland.
Renée Hélène Laure Zilcken
Renée is op 23 april 1891 in Wassenaar geboren. Zij werd net als haar vader kunstenares. In 1919 is ze getrouwd met de kunstschilder Jan Diederik Horst en op 24 juni 1969 is ze in Voorburg overleden. Toen ze ruim anderhalf jaar oud was leerde de dichter Paul Verlaine haar kennen en ze maakte diepe indruk op hem, zo klein als ze was. Philip schreef hierover: “Hij was de grote vriend geworden met onze kleine Renée en hij noemde haar zijn ‘literaire petekind’. Onderstaand gedicht over haar verscheen in de bundel Dédicaces die in 1894 uitgegeven werd.
À Mlle Renée Zilcken
Ô Mademoiselle Renée,
Filette exquisement mignonne,
Que le bon Dieu toujours vous donne
Vie élégante et fortunée.
Grandissez dûment bien aimée,
Dans la sagesse douce et bonne.
Sous l’oeil, qui sourit et s’étonne.
De votre famille charmée.
Soyez l’espoir et le bonheur
De votre père, lui, l’honneur
De l’art et de votre famille,
Et de votre mère, l’honneur
Et la grâce d’une famille
S’étonnant de tout ce bonheur.
octobre 1892
Hij vindt haar een snoezig kind en hoopt dat ze een goed leven krijgt en ze wordt door liefde omgeven zowel van haar kunstzinnige vader als van haar moeder.
Carl Doeke Eisma
Een portret van Paul Verlaine in 1892 gemaakt door Philip Zilcken.