Enige tijd geleden liet iemand mij een schilderij zien waarop de Wassenaarse korenmolen op de achtergrond van een bloembollenveld te zien is. Dit schilderij is in 1917 gemaakt. Ik ben op zoek gegaan naar de maker van het schilderij en met behulp van Peter ten Arve is dit aardig gelukt.
Franciscus Josephus Gregorius van Tongerloo is op 22 november 1882 in Antwerpen geboren. Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog is hij met zijn moeder en zijn gezin naar Nederland gevlucht. Hij was getrouwd met Johanna van Dongen en ze hadden twee dochters, Alphonse en Melanie. De vader van Frans, Leonardus van Tongerloo, was overleden. Eén van de plekken waar Belgische vluchtelingen in ons land opgevangen werden, was Huize Persijn in die tijd gelegen aan de Leidsche Straatweg. De toenmalige eigenaar mr. Dr. F,W,J,G, Snijder van Wissenkerke woonde in een nabijgelegen landhuis zodat Huize Persijn leeg stond. Hij was onder meer voorzitter van de Haagsche Kunstkring en de leden hiervan zetten zich in om gevluchte Belgische kunstenaars in en rond Den Haag op te vangen. De broer van Frans, de beeldhouwer George Vantongerloo, heeft hier ook enkele maanden gewoond totdat hij in april 1915 in Den Haag ging wonen in de Antonie Heinsiusstraat. De naam Van Tongerloo wordt in België vaak geschreven als Vantongerloo. In maart 1915 ging Frans met zijn gezin en zijn moeder op het adres Bloemluststraat 27 wonen. Het gaat hier om een sociale huurwoning door de Wassenaarse Bouwvereniging gebouwd. Begin 1919 ging het gezin terug naar België. Het verhaal gaat dat Frans een tweetal schilderijen achterliet als betaling voor een huurschuld die nog open stond. Het zou kunnen dat het schilderij waar de korenmolen op staat één van die schilderijen was. Frans is op 23 september 1965 in Kalmhout overleden.
Zijn werk
In de Nieuwe Rotterdamsche Courant van 24 augustus 1916 staat onder meer: “Teekeningen en prenten van Wassenaar zijn door de vereeniging ‘Wassenaar Vooruit’ in het raadhuis van het dorp tot een vrij groote verzameling bijeengeschikt. Schilderwerkjes van Van Tongerloo vertellen van de landstreek in ’t voorjaar als de bollen bloeien.” In het weekblad ‘Opgang’ van 17 februari 1923 valt te lezen: “Voor Van Tongerloo waren de Wassenaarsche bloembollenvelden rond den Paaschtijd van elk jaar zijn felste hartstocht. Van grooter opvallendheid is dit voor zijn Hollandsch landschap en namelijk wél zijn zeer talrijke schilderijen, essais en schetsen der Bloembollenvelden, liefst dan uit de omtrek van Wassenaar, waar hij zijn verblijf had. Daar was niet altijd dadelijk waardeering, omdat de dingen, die hij schilderde, van zulke eenvoudige alledaagschheid waren, die elk gansch zijn leven kon waarnemen.”
Carl Doeke Eisma
Het olieverfschilderij van de molen dat Frans van Tongerloo in 1917 geschilderd heeft.