Léonie werd op 4 april 1887 in Amsterdam geboren. Ze kwam uit een groot gezin Haar vader was bankier. Vanaf 1904 was ze leerling op de Rijksnormaalschool voor Tekenonderwijzers in Amsterdam en hierna ging ze studeren aan de Rijksacademie in dezelfde stad.

Hier leerde ze haar toekomstige man kennen. In 1916 kreeg ze een Koninklijke subsidie voor jonge kunstenaars toegekend en twee jaar later trouwde ze met de kunstenaar Jan Cornelis Bander. Jan woonde al sinds 1907 in Edam en hier zijn ze dan ook gaan wonen. In 1925 werd hun dochter Augusta Cornelia geboren. Léonie schilderde op dat moment voornamelijk landschappen en portretten van de vissersbevolking en ook tekende ze boekomslagen zoals uit de bijgevoegde illustratie blijkt. Jan was onder meer directeur van de Stads Teekenschool in Edam.

In het Edams Museum is zowel van Léonie als van Jan werk te vinden. Jan is in 1957 overleden en Léonie besloot samen met haar dochter die Guusje genoemd werd, ergens anders te gaan wonen. Guusje ging als dierenarts in Den Haag werken en mede daarom kochten moeder en dochter samen een huis dat aan de Buurtweg stond en nog steeds staat. Op nummer 161 om precies te zijn. Eén van de huidige bewoners vertelde mij dat Guusje die in 2018 overleden is - ze was niet getrouwd en had geen kinderen - dit huis als het ware als haar kind beschouwde. Er was tot voor kort nog heel veel van haar moeder terug te vinden zoals versieringen die ze hier en daar in heldere kleuren in huis had aangebracht en diverse schilders-attributen. Ik zag in de keuken een schilderij van haar hangen dat de aangrenzende tuin als onderwerp heeft. Ze was lid van de Kunstkring Wassenaar, de voorloper van de Vereniging van Wassenaarse Beeldend Kunstenaars. Deze vereniging is begin jaren zeventig van de vorige eeuw door kunstenaars als Paul Citroen, Piet Schuitema en Piet Zwart opgericht. Léonie Bander-Lutomirski is op 9 december 1982 in Leidschendam overleden. In De Stadskrant van 1 mei 2007, een krant die onder meer betrekking heeft op Edam, las ik: “Haar kunstwerken vonden hun weg door heel Nederland en zelfs in de Nieuwe Wereld.”

De dochter van Jan en Léonie, Guusje Bander, is tot op hoge leeftijd in het huis aan de Buurtweg blijven wonen. Haar naam leeft voort in de Bander Werkgroep, een groep van dierenartsen die het niet eens is met de manier waarop met de grote grazers in de Oostvaardersplassen wordt omgegaan. Ook trok zij zich het lot van verwaarloosde ezels aan. Ze was dan ook bestuurslid van de Stichting opvang ezels.

Carl Doeke Eisma

Stilleven van Lutomirski

De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.