In een van mijn vorige bijdragen staat de zin: “Dit zal wel de laatste zijn.” Daarmee doelde ik op het feit dat ik van mening was, dat ik over vrijwel alle kunstenaars die in ons dorp gewoond hebben een artikel in deze rubriek geschreven heb. Eén van onze dorpsgenoten, Ewout Bezemer, stuurde mij een mailtje waarin hij een kunstenaar noemt die zondermeer in deze rubriek thuishoort en hoe meer ik over deze kunstenaar te weten kwam, hoe meer ik onder de indruk raakte van zijn werk.
Hendrik Jacob Valk
Hendrik is op 12 januari 1897 in Zoeterwoude geboren. Zijn vader was ontwerper bij de firma Van Kempen in Voorschoten. Hij vond dat zijn zonen als het enigszins kon een kunstopleiding moesten gaan volgen en Hendrik werd dan ook in 1912 ingeschreven aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Vier jaar later behaalde hij de M.O. akte hand- en rechtlijnig tekenen en in datzelfde jaar krijgt hij een aanstelling als tekenleraar op een avondschool in Voorschoten. Van 1917 tot 1920 werkte hij in een atelier dat zich in het Posthoflaantje in Leiden bevond en in 1921 is hij naar Wassenaar verhuisd. Hier zal hij tot 1926 blijven wonen. Vervolgens gaat hij in Arnhem wonen. Hij wordt hier leraar bij het Genootschap Kunst-Oefening, de voorloper van de Academie voor Beeldende Kunsten. In 1928 trouwde hij met de van oorsprong Russische Tatjana Kotschergina, die in Arnhem kwam studeren. In 1929 wordt hun zoon Felix geboren en in 1933 hun dochter Else. Tijdens een deel van de Tweede Wereldoorlog heeft het gezin in Garderen gewoond. Op 3 september 1986 is Hendrik in Arnhem overleden.
Zijn werk
Het gaat hier om een veelzijdig kunstenaar. Zo maakte hij niet alleen schilderijen en tekeningen, maar was hij tevens graficus en illustrator en maakte hij ook toneeldecors. Hoewel zijn werk te vergelijken is met dat van de leden van de Stijlgroep, zoals Theo van Doesburg en Bart van der Leck, geloofde hij niet in de ideologie die hier achter zat. Hij wilde niet tot een groep behoren, hij was een individualist in alle opzichten. Ook vond hij dat de visuele werkelijkheid altijd een herkenbare rol moet blijven spelen. Dit deed hij onder andere door de kernlijnen, bijvoorbeeld bij een vaas met bloemen, te accentueren. Als docent en inspirator werd hij door zijn leerlingen van de Arnhemse academie zeer gewaardeerd. Tijdens zijn ruim veertigjarig docentschap heeft Valk velen opgeleid.
Het Ammonslaantje
Tussen 1921 en 1926 woonde Hendrik in een oud boerderijtje dat aan het Ammonslaantje stond. Zie ook de bijgevoegde illustratie. Ik denk dat ‘stond’ het juiste woord is. Ik ben bij enkele bewoners van dat laantje navraag gaan doen en die zijn van mening dat het desbetreffende huisje gesloopt is. Hij heeft hier een houten woonwagen gebouwd, waarmee hij een trektocht door een deel van ons land gemaakt heeft. Onderweg verdiende hij wat door tekeningen te verkopen en reclameborden te schilderen. Hij wilde uiteindelijk naar zijn broer de beeldhouwer Willem Valk in Groningen gaan, maar zover is hij niet gekomen. In Gelderland ontmoette hij een bestuurslid van het Genootschap Kunst-Oefening waar hij vanaf 1926 les ging geven. Tijdens zijn verblijf in ons dorp was hij vooral zoekende naar een eigen stijl.
Carl Doeke Eisma
Een zelfportret van Hendrik valk uit 1938.
Huisje aan het Ammonslaantje, 1939.
De Historische Vereniging Oud Wassenaer heeft getracht de rechthebbenden van afbeeldingen te achterhalen. Degene die de auteursrechten hierop heeft, wordt daarom uitgenodigd met de secretaris contact op te nemen. Voor de duidelijkheid in relatie tot de tekst zijn enkele foto’s bewerkt.