Hoewel er in deze rubriek al de nodige schrijvers, schilders en beeldhouwers een plaatsje gekregen hebben, is het zeker niet mijn bedoeling om naar volledigheid te streven. Er zullen ongetwijfeld kunstenaars zijn die aan mijn aandacht ontsnapt zijn. Zo af en toe maakt een mededorpsbewoner mij echter opmerkzaam op iemand die onder deze categorie valt en in ons dorp gewoond heeft, want deze laatste beperking leg ik mij wel op. Het gaat hier immers om een Wassenaarse krant! De zinnen die boven dit stukje staan, komen uit de pen van een zowel bekende als omstreden kunstenaar: Pyke Koch en over hem ga ik u nu iets vertellen.

Pieter Frans Christiaan Koch is in 1901 in Beek geboren. Zijn vader was huisarts. Pieter groeide op als jongste van vier kinderen. Zijn moeder was zeer muzikaal en hijzelf leerde viool spelen. Na de middelbare school ging hij in Utrecht rechten studeren. Tijdens die middelbare schoolperiode kreeg hij om de een of andere reden de bijnaam Pike, het Engelse woord voor snoek. Later heeft hij deze bijnaam veranderd in Pyke en onder deze naam is hij bekend geworden: Pyke Koch. Vlak voordat hij zijn studie zou gaan afronden in 1927  besloot hij een schilderij te gaan maken. Dit lukte prima en dan te bedenken dat hij, los van enkele tekeningen die hij in zijn jeugd gemaakt had, geen opleiding in dit vak gevolgd heeft. Paul Citroen, een kunstschilder die ook in ons dorp gewoond heeft, sprak van een fenomeen! Later is Pyke wel lessen gaan volgen maar we kunnen hier zonder meer van een autodidact spreken. Hij werkte uiterst gedetailleerd  in een stijl die men later het magisch realisme is gaan noemen. Het gaat dan om het afbeelden van voorstellingen die wel mogelijk, maar niet waarschijnlijk zijn. In 1934 is hij getrouwd met jonkvrouw Hedwig de Geer, een dochter van  minister president De Geer. Zij woonde in Jutphaas in het kasteel Oudegein. Pyke heeft hier ook enige tijd gewoond. Ze kregen twee zoons, Peter en Floris. Aanvankelijk sympathiseerde hij met de ideeën van de NSB maar later – in 1941 – is hij hier op teruggekomen. Toch is dit hem de rest van zijn leven kwalijk genomen en daar komt bij dat zijn stijl van werken na de oorlog enigszins uit de mode raakte. Er zijn zo’n 80 werken van hem bewaard gebleven en dat is relatief gezien niet veel. Naast het schilderen heeft hij enkele series postzegels ontworpen. Rond de jaren ’80 kondigde zich een begin van Alzheimer aan. Hij leefde in die tijd teruggetrokken, eerst in het kasteel Oudegein en later in Wassenaar. Hier is hij op 27 oktober 1991 overleden. Zijn vrouw, die Heddy genoemd werd is in 1988 overleden.

Carl Doeke Eisma