In mijn vorige bijdrage heb ik toegezegd dat ik nog nader in zou gaan op het Wassenaarse bedrijfsleven. Bladerend in de Database (http://www.nationaalarchief.nl/register_zh/) valt al direct op dat het geregistreerde bedrijfsleven uiteenvalt in twee grote groepen. Naast de lokale middenstand die je in elk dorp kunt aantreffen, kent Wassenaar ook veel nationaal en internationaal georiënteerde bedrijven. Het gaat dan om ondernemingen met namen als: British and Continental Trading Company, Nederlandsche Maatschappij voor Overzeehandel en Netherlands Business Office Import-Export Agency. In deze categorie vallen ook de bedrijven met banden in onze voormalige koloniën als Rubber Cultuur Maatschappij Kendeng Lemboe NV, Klapperonderneming Pangandaran en Mijnbouw Maatschappij Siloengkang. We hebben hier te maken met moedermaatschappijen waarvan de dochterondernemingen het bedrijf elders uitoefenden, een verschijnsel dat je trouwens ook veel in Liechtenstein tegenkomt. Ware het zo geweest dat al die moeders hun dochters ook daadwerkelijk hadden meegenomen dan was Wassenaar waarschijnlijk een industriestad van formaat geweest en had het als financieel centrum zeker ook internationaal meegeteld.
Voor het dorp zelf treffen we bedrijven aan als het Astra Theater, volgens de akte in 1961 opgericht door de heer Broekmeulen. De horeca-onderneming Plein 14 stond ooit bekend als Café De Goede Hoop (1902-1939) gedreven door de uit Veur afkomstige J.C. van Veen. Aan de Leidsestraatweg 68 dreef Nic. van Leeuwen ooit het Café De Nieuwe Aanleg. Na het overlijden van mevrouw Van Leeuwen in 1954 werd de zaak voortgezet onder de naam Café Maaldrift. In de sector transport trof ik de hoefsmederij Den Deijl aan en de Autobus Onderneming Wassenaar die korte tijd (1923-1925) de lijn Den Haag-Leiden exploiteerde. Ooit krioelde het in Nederland van de coöperatieve verbruiksverenigingen, een nu bijna uitgestorven ondernemingsvorm. In Wassenaar vond ik daarvan onder andere het Roomsch Katholieke Onderling Belang en de Wassenaarsche Coöperatieve Broodbakkerij en Verbruiksvereniging Ons Doel. Lang geleden bestond ook de Electriciteits Maatschappij Wassenaar (1912-1933). De statuten gaven aan dat de vennootschap in het leven was geroepen voor het oprichten en exploiteren van licht- en krachtfabrieken. De gemeente Wassenaar had aandelen in het bedrijf.
Al onderzoekend kwam ik ook allerlei ondernemingen tegen die bij mij de nodige nieuwsgierigheid wekten. Wat dacht u van de Credietbank tegen den Woeker, de Exploitatie Maatschappij Uilenspiegel (niet erg vertrouwenwekkend) en de Maatschappij tot Exploitatie en Bevordering van Uitvindingen. Helaas ontbrak mij de tijd om het allemaal te kunnen uitbenen. Wie zijn nieuwsgierigheid wil bevredigen verwijs ik naar de bovengenoemde Database. De dossiers zijn openbaar en op het Nationaal Archief gratis te raadplegen.
Rob Huijbrecht