Behalve in het gemeentearchief kun je ook in Rijksarchieven en Regionaal Historische Centra (R.H.C.’s) veel over de geschiedenis van je woonplaats vinden. Deze instellingen, waarvan er over het algemeen in iedere provincie één wordt gevonden, bewaren de archieven van de rijks- en provinciale overheden. Ik zeg met opzet over het algemeen, want in de provincie Zuid-Holland vervult het Nationaal Archief te Den Haag de rol van Rijksarchief in Zuid-Holland. Als gastschrijver van de historische vereniging hoop ik u zo nu en dan te mogen onderhouden met een bijdrage vanuit het perspectief van de genoemde rijks- en provinciale overheden.
Tot de vele archieven die het Nationaal Archief bewaart behoren ook die van de Kamers van Koophandel. De Kamers van Koophandel en Fabrieken zijn in de Bataafs-Franse tijd opgericht ter bevordering van handel en nijverheid. Aan het begin van de 20e eeuw was het aantal Kamers al gegroeid tot 97. De Kamers werden in hoofdzaak gefinancierd door de gemeenten waar zij waren gevestigd. Dat had als nadeel dat er 116 gemeenten mèt en meer dan 1000 gemeenten zònder Kamer waren. In 1917 werd daarom een commissie voor de reorganisatie ingesteld. Tegelijkertijd werd een wetsontwerp ingediend voor de instelling van een handelsregister waarin alle bedrijven moesten worden geregistreerd. In 1921 traden zowel de Wet op de Kamers van Koophandel als de Handelsregisterwet in werking. De Kamers werden belast met het bijhouden van het Handelsregister.
Als een bedrijf wordt opgeheven of om een andere reden wordt uitgeschreven, wordt het dossier doorgehaald en na verloop van tijd worden deze doorgehaalde dossiers naar de Rijksarchieven en R.H.C.’s overgebracht. Zo beheert het Nationaal Archief inmiddels circa 300.000 van dergelijke dossiers voor heel Zuid-Holland. Met traditionele middelen om de zaak toegankelijk te maken, als kaartenbakken kom je dan niet ver meer. Gelukkig komt de automatisering ons hier te hulp. Je kunt alles in een database zetten en daarmee aan de slag gaan. Dat is ook precies wat het Nationaal Archief heeft gedaan. De Database Bedrijvenregister Zuid-Holland is op het Internet geplaatst en te vinden onder http://www.nationaalarchief.nl/register_zh/.
De gemeente Wassenaar ligt binnen het district van de Kamer Haaglanden en ook het Wassenaarse bedrijfsleven heeft zich gezagsgetrouw laten registreren. Laten wij de Database zoeken op de vestigingsplaats Wassenaar dan vinden we 2051 bedrijven, ondernemingen waarvan in het overgrote deel van de gevallen geen snipper archief bewaard is gebleven. In mijn volgende bijdrage hoop ik in te gaan op de aard van een aantal van deze bedrijven.
Rob Huijbrecht