In het familiearchief van de familie Mansvelt bevindt zich een boekje waarin achtereenvolgens Nicolaas, Cornelis en Johannes Mansvelt aantekeningen hebben gemaakt. Op de omslag staat : “Leidsche brieven-tasch almanak voor het jaar 1842. “ Snel van weggooien waren deze molenaars niet want het boekje is tot in het jaar 1898 gebruikt. Enkele voorbeelden wil ik u niet onthouden.

‘In februari 1893 gekocht te Arnhem een bilmachine met toebehooren.’

Dat de molenstenen tijdens het malen slijten is een zaak die zeker is. Daarom moeten de groeven die in de steen uitgehakt zijn op gezette tijden opnieuw uitgehakt worden. Dit gebeurt met een bilhamer en met één zo’n steen ben je vele uren bezig. Mede daarom had men een machine bedacht die dit ook kon. Waar deze machine gebleven is zou ik niet weten en hoewel dit billen niet zo vaak meer hoeft te gebeuren als in de tijd dat de molen nog dagelijks in gebruik was ; ik maak weer gebruik van zo’n hamer.

‘Op 26 Augustus 1893 bij inschrijving aanbesteed een graanpakhuis bij de molen voor de som van f 2081,64 aan C. Kouwenhoven te Wassenaar. Begonnen 26 Augustus en voltooid 15 Octob 1893.’

Dit graanpakhuis staat er nog steeds al heeft het een totaal andere bestemming gekregen. Komt u maar eens kijken.

‘Op 10 September 1898 een nieuwe steen als looper op de tarwesteen opgelegd en dezelve bij Andernach gekocht tot f 90,- . Idem een looper op de maissteen opgelegd dik 14 rijnl. duim gekocht te Schiedam tot f 114,- .’

Ik ga er van uit dat dit de stenen zijn waar we momenteel nog mee malen.

Die tarwesteen –de blauwe steen zoals we in vaktaal zeggen- werd in één stuk uit de rotsen gehakt in de buurt van Andernach in Duitsland. Het gaat dan om basalt-lava. Een aardige klus om de steen hier in Wassenaar te krijgen en dan ook nog op de steenzolder! Zo’n steen weegt al gauw 1500 kilo. Die maissteen is een kunststeen en werd dan ook in een fabriekje gemaakt. Op een laag beton werd een bovenlaag van amaril of kwarts aangebracht zodat ook deze steen een harde bovenlaag kreeg.

Het is een goede zaak dat dit soort gegevens bewaard gebleven zijn. Enig inzicht in het verleden kan immers geen kwaad.

                                                                                                                      Carl Doeke Eisma.