Alweer een flinke tijd geleden schreef ik een stukje voor deze rubriek getiteld: Wie wat bewaart die heeft wat. In het familiearchief van de familie Mansvelt trof ik een boekje aan, waarin door drie opeenvolgende molenaars aantekeningen waren geschreven die betrekking hebben op het onderhoud van de molen. Ze bestrijken de periode van 1842 tot 1898.

Onlangs kreeg ik van een bevriende molenaar een tweetal overzichten van rekeningen die door medewerkers van het molenmakers bedrijf  “de Wede J. A. Helman te Warmond” genoteerd zijn. Het betreft hier het onderhoud van de molen gedurende de jaren 1886 en 1887.

En zo kan ik de aantekeningen van de molenaar vergelijken met die van de molenmakers die het werk uitgevoerd hebben.

Een tweetal voorbeelden hiervan, waarbij u vooral eens op de hoogte van de bedragen die in rekening werden gebracht moet letten. (Voor 1 uur werk werd ongeveer 24 cent gerekend!)

Op 28 augustus 1886 noteert de molenaar: “Een ijzeren molenroede gekocht bij de Heeren Gebr. R. Pot voor de som van f. 425,- benevens f. 15,-  aan vracht.”

De molenmaker deelt mee: “Op 3 July een oude roe er uit gehaald.” Hier heeft men 34 uur over gedaan en men heeft o.a. gebruik gemaakt van touwen en blokken. Totale kosten: f. 8, 26! Op 11 augustus is men begonnen met het klaarmaken van de ‘Hekken en windborden’. Er worden 18 uren in rekening gebracht en de kosten voor materiaal en deze uren bedragen: f. 10,38. En ja hoor, op 28 augustus: “Aan het op hekken, op borden, en steeken der roede …”

In totaal staat hiervoor – er hebben drie mannen aan gewerkt – 153 uur en de kosten bedroegen: f. 28,54.

In Juny 1887 schrijft de molenaar: “Een ijzeren voering om het wiel gelegd benevens 2 jukken op de voeghouten gemaakt. Een nieuwen gang bovenkammen gestoken.“

En de molenmaker: “Op 4 Juny een kammal gemaakt. Op 18 Juny een nieuw gang kammen klaar gemaakt. Op 30 Juny een gang kammen gestoken in het bovenwiel enz. Op 20 October een Schoë gemaakt benevens een stalen scheen en 2 houtschroeven.” (Schoë is een ander woord voor schuddebak. Het graan loopt via deze schuddebak in kleine hoeveelheden tussen de molenstenen) Dit alles voor de som van f. 32,46.

Bij 23 October staat de mededeling: “Naar eenig werk wezen zien, f. 1,48.” Of dit laatste tot resultaten heeft geleid wordt niet vermeld.

Mocht u naar aanleiding van dit stukje nog vragen hebben; op zaterdag tussen 12.00 uur en 15.00 uur bent u welkom op de molen.

Carl Doeke Eisma

Een bladzijde uit het opschrijfboekje van C. Mansvelt. Verzameling van Jan Dalhuysen.