In de nalatenschap van dorpshistoricus A.A.G. van der Kleij stuitte ik op een interessant krantenknipsel uit ca. 1960 over het kasboek van de 18de-eeuwse Wassenaarse smid Engel Pompe. Het krantenartikel is geschreven door W. Prins en het bevat boeiende gegevens.
Over Engel Pompe heb ik al eerder in deze rubriek verteld. Zijn familie kocht in 1751 een huis in de Kerkstraat (nu nr. 15) en vestigde in de bijgebouwen een smederij. Daar hebben de Pompe’s ongeveer twee eeuwen gewoond en gewerkt. Het woonhuis staat er nog (het is nu een antiekzaak), maar de bijbehorende bedrijfsgebouwen hebben plaatsgemaakt voor een parkeerterrein.
W. Prins kwam rond 1960 bij nazaten van de familie Pompe een in leer gebonden boek tegen, waarin de inkomsten en uitgaven van Engel Pompe in de jaren 1785 tot 1789 met betrekking tot zijn ambacht waren opgetekend. De afrekeningen met meiden en knechten lopen door tot 1800. Pompe, die het beroep van meestersmid, wagenmaker, koperslager en uurwerkmaker uitoefende, werkte met meerdere knechten tegelijk. Genoemd worden Gerrit Laserum, Kneelis Raephorst, David en Ferdinand. Pompe’s vrouw beschikte over “ Agie Hensbergen de meyd.” Uit de administratie kan ook worden opgemerkt dat Pompe vee op stal had staan, want soms is sprake van de leverantie van melk.
Uit de lijst van klanten blijkt dat Pompe bij half Wassenaar over de vloer kwam. Soms worden in het kasboek alleen de functies genoemd, zoals “de heer Baljue” of “De Sikketaris”. Behalve de “Graef van Wassenaer” noemde hij zijn adellijke en patricische opdrachtgevers veelal naar de kastelen en buitenplaatsen waar deze woonden: het “Huys te Duyvenvoore”, de “Plaes van Rust en Vruegt” en het “Huys te Persyn.” Verder is het opvallend dat de smid zowel voor de rooms-katholieke als voor de hervormde kerk opdrachten vervulde. Dit blijkt uit rekeningen voor de Roomse Kerk, de Diejaekens Armekist (de armenzorg), de heer Pastoor, Passtoor Laesuyne, de kerk van Wassenaer en de Kerkkewooning. Ook andere instellingen en overheden deden een beroep op Engel Pompe, zoals blijkt uit rekeningen voor De Groote Klok van Katwijk op Reyn, de Groote Klok van Wassenaer, de Sluys van de Korte Waeter Ring, de Suyk Mole, de Brantspuyt van Wassenaer, de Soosetijt, het Ambagt van Wassenaer en het Kleyne School. Uit de rekeningen kan soms worden opgemaakt dat klanten door overlijden of vertrek wegvielen en dat er weer andere voor in de plaats kwamen. Zo is er in 1788 sprake van “De nuwe Sneyder”, waaruit kan worden opgemaakt dat zich een nieuwe kleermaker in Wassenaar had gevestigd.
Het personeel van Pompe woonde, zoals dat toen gebruikelijk was, bij zijn werkgever in. Het moest voor de inwoning wel huur betalen. Anderzijds betaalde Pompe voor kleding van zijn personeel. Zo ontving Kneelis Raephorst geld voor een nette hemdrok, een paar kousen en een paar schoenen. En zo ontving “Menk onse meyt aen sajet voor kousen 1.8.0.” Zo nu en dan kreeg het personeel wat geld toegestopt om iets leuks mee te doen. Zo ontving Gerrit geld om op de Haagse Kermis uit te geven. Knecht Ferdinand kreeg geld voor de societeit. W. prins besloot zijn krantenstukje aldus: “Het ging er dus wel gemoedelijk toe in die goede ouwe tijd. En bovendien, kom er nu eens om, om met nog geen drie gulden Haegse kermis te vieren.”
Robert van Lit